The Blue Planet

جانوری که عظمت اقیانوس‌ها .مانع از آن می‌شود که بزرگی‌اش را درک کنیم

.بزرگ‌ترین جانوری که تاکنون در کره زمین زندگی کرده

نهنگ آبی، 30 متر طول .و بیش از 200 تن وزن

.او حتی از بزرگ‌ترین دایناسورها هم بزرگ‌تر است

.فقط زبان او به‌اندازه یک فیل وزن دارد

قلب او به‌اندازه یک اتومبیل است

و بعضی از رگ‌های او آن‌قدر بزرگند

.که انسان می‌تواند در آن شنا کند

دُم نهنگ آبی به‌تنهایی

.به‌اندازه بال‌های یک هواپیمای کوچک است

شکل بدن او به‌نحویست که کم‌ترین مقاومت را در برابر جریان آب دارد

.و می‌تواند باسرعت 20 گره دریایی حرکت کند

.او یکی از سریع‌ترینِ حیوانات دریاست

بزرگ‌ترین جانور ساکن در اقیانوس

تقریباً فقط یک چیز می‌خورد و آن‌هم

کریل است. سخت‌پوستی کوچک .که فقط چند سانتی‌متر طول دارد

کریل‌ها به‌صورت گروهی

.و به‌صورت لکه‌ای قرمز در آب دیده می‌شوند

.هر نهنگ آبی در روز حدود 40 میلیون کریل می‌خورد

باوجود جثه عظیم نهنگ‌های آبی

.ما اطلاعات خیلی کمی درباره آن‌ها داریم

مسیرهای مهاجرت آن‌ها هنوز مشخص نیست

.و ما نمی‌دانیم که برای تولیدمثل به‌کجا می‌روند

آن‌ها برای ما یادآور این هستند

که هنوز باید خیلی چیزها

.درباره اقیانوس و موجوداتش یاد بگیریم

.سیاره ما یک سیاره آبیست

بیش از 70 درصد مساحت آن‌را .دریا تشکیل می‌دهد

اقیانوس آرام به‌تنهایی نیمی از جهان را پوشانده

و اگر بدون وقفه به‌مدت 12 ساعت از یک سوی آن به‌طرف دیگر پرواز کنید

.باز هم چیزی به‌جز یک‌سری جزیره نمی‌بینید

در این رشته برنامه

ما تاریخ طبیعی اقیانوس‌ها را .به‌طور کامل آشکار می‌کنیم

.از شناخته‌شده‌ترین سواحل تا رازهای اعماق دریا

اگر از لحاظ حجمی حساب کنیم

اقیانوس‌ها 97 درصدِ فضای قابل سکونت را به‌خود اختصاص می‌دهند

و تعداد جان‌داران دریایی

.بسیار بیش‌تر از ساکنان خشکی‌هاست

.اما حیات در اقیانوس‌ها به‌طور یک‌سان پخش نشده دو عاملِ

مسیرهای جریان‌های آبی که حاوی مواد غذایی هستند

و نور خورشید .توزیع حیات را در دریاها تنظیم می‌کنند

در این اولین برنامه ما خواهیم دید که چگونه این‌دو عامل

توزیع حیات

از دریاهای مرجانی گرفته .تا آب‌های قطبی را کنترل می‌کند

سیاره ما تحت سیطره فیزیکيِ

.اقیانوس‌هاست

اقیانوس‌ها هستند که آب‌وهوای .تمامی نقاط کره زمین را تعیین می‌کنند

بخار آبی که از اقیانوس‌ها به‌هوا می‌رود ابرها را تشکیل می‌دهد و اقیانوس‌ها هستند که طوفان‌ها را به‌وجود می‌آورند

.و در نهایت زمین را آبیاری می‌کنند

امواج عظیم اقیانوس که در نزدیک ساحل می‌غرند

.نمایشی از قدرت آن است

.امواج، آن دورها در میان دریا شکل می‌گیرد

در آن‌جا حتی یک نسیم ملایم هم می‌تواند موجی به‌وجود آورد

.که به‌تدریج بزرگ‌تر می‌شود

در میانه اقیانوس جایی‌که خشکی وجود ندارد

.این موج‌ها می‌توانند تبدیل به امواجی سهمگین شوند

امواج بزرگ فقط وقتی به آب‌های کم‌عمق می‌رسند

.شروع به‌شکستن می‌کنند

سرعت قسمت‌های پایین موج وقتی به‌ساحل نزدیک می‌شود

در اثر تماس با کف دریا کم می‌شود

درحالی‌که قسمت بالای موج با همان سرعت زیاد حرکت می‌کند

در نتیجه موج به‌شکل پیچشی و حلقوی دیده می‌شود .و می‌شکند

.اقیانوس هیچ‌گاه استراحت نمی‌کند جریان‌های عظیم آبی نظیر گلف استریم

.آب را به‌طور مرتب در جهان به‌حرکت درمی‌آورند

این جریانات بیش از هر عامل دیگری

.توزیع مواد غذایی و حیات را در دریاها کنترل می‌کنند

.جزیره‌ای کوچک در قلب اقیانوس آرام

این جزیره در واقع نوک کوه عظیمیست

.که هزاران متر پایین‌تر از کف دریا بالا زده است

.نزدیک‌ترین خشکی به‌این‌جا، 500 کیلومتر فاصله دارد

کوه‌های دریایی دورافتاده نظیر این یکی

ناحیه‌ای را در نقاط به‌نسبت خالی اقیانوس‌ها به‌وجود می‌آورند

.که در آن‌جا جنب‌وجوش و حیات به‌چشم می‌خورد

اما اگر به‌خاطر یک عامل مهم نبود .هیچ جان‌داری در اطراف به‌چشم نمی‌خورد

این عامل مهم

.جریانات آبی اعماق اقیانوس‌هاست

در اعماق آب این جریانات به بدنه جزیره برخورد می‌کند

و به‌طرف بالا تغییر جهت می‌دهد

و با خود سوپی پر از مواد غذایی اعماق آب را .به‌سطح اقیانوس می‌آورد

همین سوپ مقویست .که تعداد زیادی از موجودات زنده را به این ناحیه می‌کشاند

بیش‌تر ماهیان این‌جا

.از پلانکتون‌ها تغذیه می‌کنند پلانکتون‌ها هم

از مواد غذایی‌که از اعماق به‌بالا آورده می‌شود تغذیه می‌کنند

و خود باعث جذب شکارچیانی از میانه اقیانوس .به‌این ناحیه می‌شوند

.ماهيِ تُن

آن‌هایی‌که از پلانکتون‌ها تغذیه می‌کنند .خود به‌آسانی شکار می‌شوند

تمام این کاجراها .باعث جلب هرچه بیش‌تر شکارچی‌ها به‌این‌جا می‌شوند

.کوسه‌ها

.صدها کوسه

این کوسه‌های ابریشمی معمولاً جان‌داران میانه اقیانوس‌اند

اما در کوه‌های دریایی شرق اقیانوس آرام

،مانند کوکوس، مالپلو و گالاپاگوس

تعداد زیادی از آن‌ها را .در دسته‌های تا 500تایی می‌توان دید

این کوسه‌ها تخصصشان در شکار ماهیان مجروح است

و به‌طور مرتب در اطراف کوه‌های دریایی گشت می‌زنند

.تا شکار این‌چنینی پیدا کنند

.اما این کوسه‌ها تنها مهمانان این‌جا نیستند

بزرگ‌ترین دسته‌های کوسه‌ها در اقیانوس‌ها

.متعلق به کوسه‌های کله‌چکشی است

.گاهی هزاران کوسه در اطراف یک کوه دریایی دیده می‌شود

اما این کوسه‌ها برای غذاخوردن به‌این‌جا نمی‌آیند

.بلکه آمدن آن‌ها دلیل دیگری دارد

بعضی از ساکنان محلی .به‌آن‌ها خدمات بهداشتی ارائه می‌دهند

،بعد از آخرین ال نینو

،پدیده‌ای دریایی‌که باعث بالا رفتن دمای آب می‌شود .کوسه‌های زیادی دیده شدند که از عفونت‌های قارچی رنج می‌بردند

در همین مدت تعداد کوسه‌های کله‌چکشی که به‌اطراف کوه‌های دریایی می‌آمدند

.به‌بالاترین حد رسید

مواد معدنی و غذایی در طول سواحل قاره‌ها هم

.به‌سمت سطح آب حرکت می‌کنند

این‌جا ناتال است .در سواحل شرقی آفریقای جنوبی

ماه ژوئن است

.و یک توده‌ی سیاه عجیب در آب ظاهر شده

این توده شبیه یک لکه نفتی در دریا .به‌طول حدود یک‌ونیم کیلومتر است

:اما این توده زنده است

میلیون‌ها و میلیون‌ها ساردین در حال مهاجرتند

که حجم توده زنده آن‌ها را

می‌توان با آن‌چه در علف‌زارهای آفریقا .دیده می‌شود مقایسه کرد

این ماهی‌ها بیش‌تر اوقات را در آب‌های سرد جنوب دماغه زندگی می‌کنند

اما هر ساله .جهت جریان‌های دریایی برعکس می‌شود

جریان آب گرم آگولاس که معمولاً از شمال به جنوب جریان دارد، ناپدید شده

و جریان آب سردی‌که .از جنوب به‌سمت بالا می‌آید جای آن‌را می‌گیرد

این جریان آب، مواد مغذی به‌همراه خود می‌آورد

و این مواد سبب ایجاد شکوفایی پلانکتونی در این ناحیه می‌شود

.و ساردین‌ها هم از پلانکتون‌ها تغذیه می‌کنند

هم‌زمان با سفر ساردین‌ها به‌سمت شمال

کاروانی از شکارچی‌ها هم .به‌دنبال آن‌ها حرکت می‌کنند

هزاران غاز

که در دماغه لانه کرده و تخم گذاشته‌اند

حالا با پر و بال درآوردن جوجه‌ها

.همراه آن‌ها به‌دنبال ساردین‌ها حرکت می‌کنند

در زیر آب هم صدها کوسه .به کاروان شکارچی‌ها ملحق شده‌اند

این‌ها کوسه‌های برنزی هستند .که به‌آن‌ها کوسه‌های باریک‌دندان هم می‌گویند

آن‌ها در آب سرد .و معمولاً در قسمت‌های جنوبی‌تر زندگی می‌کنند

این کوسه‌های سه‌متری

چنان به‌دسته ساردین‌ها حمله می‌کنند

که حتی از آسمان هم به‌خوبی می‌توان .رد حمله آن‌ها میان ساردین‌ها را مشاهده کرد

هجوم شکارچی‌ها

و ضربات امواج

.گروه ساردین‌ها را به‌سمت ساحل می‌کشاند

دلفین‌ها هم از میانه اقیانوس به این‌جا می‌آیند .تا در این ضیافت سهیم شوند

حدود هزار دلفین

.در این گروه هستند

وقتی آن‌ها به ساردین‌ها می‌رسند .حمله نهایی آغاز می‌شود

آن‌ها با هم‌کاری یک‌دیگر دسته ساردین‌ها را .به‌سمت سطح آب هدایت می‌کنند

.برای دلفین‌ها شکار در سطح آب ساده‌تر است

.حالا ساردین‌ها راهی برای فرار ندارند

غازها باید از دلفین‌ها تشکر کنند

که ساردین‌ها را به‌جایی کشاندند .که آن‌ها هم می‌توانند شکارشان کنند

صدها غاز مانند پیکان‌های سفیدرنگ به‌درون آب شیرجه می‌زنند

.و ردی از حباب در پشت خود به‌جا می‌گذارند

شکارچیان بعدی که به این ضیافت ملحق می‌شوند .کوسه‌ها هستند

وقتی دلفین‌ها باشند کوسه‌ها خیلی هیجان‌زده‌اند

چون دلفین‌ها ساردین‌ها را به‌سمت سطح آب می‌برند

و آن‌ها را مجبور می‌کنند که خیلی متراکم و فشرده باشند

و این فرصت مناسبیست برای کوسه‌ها .که حسابی شکار کنند

شکار در جریان است .و دیواره‌ای از حباب‌ها به‌سمت بالای آب در حرکت است

این حباب‌ها توسط دلفین‌ها ایجاد می‌شود

.که مشغول شکار گروهی هستند

آن‌ها با ایجاد دیواره‌ای از حباب‌ها باعث می‌شوند

که ساردین‌ها در گروه‌های هرچه کوچک‌تر .محصور شوند

ساردین‌ها به‌ندرت از دیواره حباب‌ها عبور می‌کنند

.و بیش‌تر سعی می‌کنند به‌هم‌دیگر بچسبند

شبکه تور-مانند حباب‌ها

باعث می‌شود که دلفین‌ها .تا آخرین ساردین را هم شکار کنند

درست وقتی‌که به‌نظر می‌رسد شکار به‌پایان رسیده

.سر و کله یک نهنگ براید پیدا می‌شود

باقی‌مانده ساردین‌ها به‌سمت شمال حرکت می‌کنند

.و کاروان شکارچیان به‌دنبال آن‌ها

اگرچه چندان قابل پیش‌بینی نیست اما آب‌وهوای نامهربان دریا هم

.می‌تواند مواد مغذی اعماق دریا را به‌سطح بیاورد

این پدیده، به‌خصوص در نزدیکی قطب‌ها دیده می‌شود

.که طوفان مواد مغذی را از اعماق به‌سطح می‌آورد

این‌جا، در اقیانوس اطلس جنوبی

.دریاها بدترین آب‌وهوای کره زمین را دارند

.آن‌ها در ضمن پربارترین دریاها هم هستند

برای مثال در این‌جا جریان آب سرد فالکلند از سمت جنوب

با جریان آب گرم برزیل از شمال تلاقی می‌کند

.و در محل برخورد آن‌ها غذا فراوان است

این مرغان دریایی پیشانی سیاه به‌دنبال شکار کریل‌ها هستند

.که به‌سطح آب آمده‌اند

مانند بقیه مرغان دریایی

پیشانی‌سیاه‌ها هم .در سطح آب به‌دنبال شکار می‌گردند

برای پرنده‌ها سفره‌خانه‌ای به‌این شکل .زیاد پیدا نمی‌شود

آن‌ها بیش‌تر اوقات در آب‌های اقیانوس به‌صورت پراکنده شکار می‌کنند

اما این‌جا خیلی نزدیک به محل تخم‌گذاری مرغان دریاییست

.و آن‌هم یکی از مهم‌ترین آن‌ها

.این‌جا استیپل جیسون است

.یک جزیره دورافتاده در غرب فالکند

در این جزیره بزرگ‌ترین اجتماع مرغان دریایی .در جهان را می‌توان دید

.حدود نیم‌میلیون مرغ‌دریایی در این‌جا هستند

نمایشی شگفت‌انگیز از این‌که اقیانوس تا چه حد می‌تواند پربرکت باشد

و برای جان‌دارانی که

حتی در اقیانوس زندگی نمی‌کنند .غذا فراهم کند

اما مواد مغذی آب به‌تنهایی

.برای جلب چنین اجتماعی از جانوران کافی نیست

نور و گرمایی‌که خورشید هر روز به‌ارمغان می‌آورد

از دیگر عواملیست که برای رشد گیاهان بسیار کوچک شناور در آب

به‌نام پلانکتون‌های گیاهی .لازم است

و این پلانکتون‌های گیاهی هستند که .اساس حیات در دریاها را تشکیل می‌دهند

هر شب با غروب خورشید و ناپدیدشدن آن در افق