Not Made for Politics

BU FİLMDEKİ BAZI KİŞİLERİN GÖRÜNÜMLERİ GİZLENMİŞTİR.

BU FİLMDEKİ BAZI KİŞİLER GİZLENMEK ZORUNDA KALDI.

ÜÇ YIL SONRA ALEKSANDR LUKAŞENKO

ÜLKENİN İLK VE TEK DEMOKRATİK SEÇİMİNİ KAZANARAK

BEŞ YIL SÜREYLE BAŞKAN SEÇİLDİ.

30 YIL SONRA HÂLÂ İKTİDARDA.

BU SÜREÇTE TEMEL ÖZGÜRLÜKLER ORTADAN KALDIRILDI.

SİYASİ MUHALİFLER VE SIRADAN VATANDAŞLAR

HAPSE ATILDI, İŞKENCE GÖRDÜ, ÖLÜ BULUNDU.

YÜZ BİNLERCE BELARUSLU SÜRGÜNE ZORLANDI.

KORKUYU GERİDE BIRAKARAK 2018'DE ANAVATANIMI TERK ETTİM.

O ZAMANDAN BERİ ESTONYA'DA YAŞIYORUM.

-Merhaba anne. Selam. -Merhaba canım.

Müsait misin? Konuşabilir misin?

Evet, müsaitim.

Nasılsın?

Fena değil. Her zamanki gibi. Özel bir şey yok.

-Ne var ne yok? -Sen nasılsın? Ufaklık nasıl?

Biz iyiyiz.

Geçen hafta bir kez daha ultrasona girdik.

Evet.

Bebek bayağı iri bir oğlan olacak. Şimdiden bir kilo 900 gram olmuş.

Ama bilemiyorum.

Bu çok zor bir durum.

Seninle görüşemeyecek olmak. Arada o kadar çok engel var ki.

Bilemiyorum.

Ben de seni görmek istiyorum tabii. Ama elimizden ne gelir ki?

Ben bir bakıma kabullendim.

Ne yapabiliriz ki?

En azından telefonda konuşup görüntülü sohbet edebiliyoruz.

Evet.

Ama biliyorsun, eğer bir şey olursa oraya gelemeyeceğim.

Olya, hiç öyle...

Senin görevin bebeğine ve kendine dikkat etmek.

Olya'cığım, lütfen ağlama.

İkinizi de görmeyi çok istiyorum. Ufaklığı görmek istiyorum. Hem de çok.

Anne, yakın zamanda bir şeyler değişir mi dersin?

Bilmiyorum canım. Ne sen sor, ne ben söyleyeyim.

Hiç sorma.

Hep seni düşünüyorum ve senin için en iyisini diliyorum.

Senin için dua ediyorum.

Merak etme.

Sağ ol anneciğim.

-Öyle işte. Sana iyi şanslar. -Çok öpüyorum. Seni seviyorum.

-Hoşça kal. Ben de seni seviyorum. -Hoşça kal.

Çocukluğumda annem bana çok konuşmamayı,

itaatkâr olmayı, dikkat çekmemeyi öğretti.

Kendisinin bildiği şekilde hayatta kalmayı öğretti bana:

Korkarak.

Ama içimde giderek büyüyen bir farklı olma arzusu vardı.

Annem benim için endişeleniyordu.

Sık sık, bu karakterimle kimsenin benimle evlenmeyeceğini söylerdi.

Bana daha dişil ve daha itaatkâr olmamı söylerdi.

Ve de siyasetin kızlara göre olmadığını.

Lukaşenko karşıtlarının 2020 seçimleri öncesindeki mücadelesi

iniş çıkışlarla doluydu.

Her şeyi uzaktan izlesem de değişim için içimde güçlü bir umut vardı.

Selam millet.

Üniversitedeyim. Az önce bitirdiğim...

Daha doğrusu hâlâ mezuniyet filmimin sesi üzerinde çalışıyorum.

Ses tasarımcımla beraber.

Ama bir yandan Minsk'te yaşananları izliyorum.

Sizi seviyorum. Yanınızdayım!

Sizinleyim.

Biz kazanacağız.

Seçim yarışının hemen başında

Lukaşenko başlıca erkek rakiplerini hapse attı.

Tıpkı daha önce de yaptığı gibi.

Ama bu, beraberinde inanılması güç bir tepkiyi getirdi.

Kadınları birlik olmaya itti.

Ben Svetlana Tsikhanouskaya. Kader ağlarını öyle bir ördü ki

Belarus Cumhurbaşkanlığı'na aday oldum.

Bizim ailemizde her zaman birimiz hepimiz, hepimiz birimiz içindi.

Bu sebeple eşimin yerini almaya

ve onun çok üstüne düştüğü çalışmasını sürdürmeye karar verdim.

Yetkili makamlar güçlü rakipleri elediler.

Ama bir şeyi unuttular.

Her güçlü erkeğin arkasında güçlü bir kadın vardır.

Sveta!

Helal olsun sana!

Belarus'ta kimse birinin karısına oy vermez.

Anayasamız kadınlara göre yapılmamıştır.

Toplumumuz bir kadına oy vermeye henüz hazır değildir.

Çünkü anayasamıza göre başkan çok geniş yetkilere sahiptir.

Bunu bugün bile dinlerken öfkeleniyorum.

Kibri ve kendine güveni zamanla daha da arttı.

Diktatörlük işte böyle ataerkiyle el ele yürüyor.

Tallin'de Belarus diasporasının etkinliklerine katıldım.

Diktatörlüğe karşı özgürlük için birlikte mücadele etmenin heyecanı

sürekli gözetim altında olma korkusunu yenmemize yardımcı oldu.

Bırakın onları!

Hâlâ en hayırlısının olacağına inanmaya devam ediyorum.

Ve tabii, 9 Ağustos geldiğinde...

Herkesi sandığa gidip oy kullanmaya çağırıyorum.

Aslında olağanüstü bir heyecan yaşıyorum

çünkü kendi seçtiğim adaya oy vereceğim.

Kendi kararlarınızı verebilmek muhteşem bir bağımsızlık hissi veriyor.

Ve ben devletin de bu kararları kabul etmesini istiyorum.

İşte böyle.

Tallin!

Seçimlerde hile yapılmasını önlemek için

bağımsız gözlemcilerden oluşan bir grup kurduk

ve Belarus Büyükelçiliği'nde çıkış anketi yaptık.

Yaşasın!

9 Ağustos 2020 akşamı

Demokratik Güçler, tüm bağımsız sayımlara göre

Svetlana'nın ezici bir oy farkıyla kazandığını açıkladı.

Merkez Seçim Komitesi kendi resmî sonuçlarını açıkladı.

O sonuçlara göre Lukaşenko yüzde 80'in üzerinde oy almıştı.

Uzaklaşın buradan!

Yardım edin!

Yüzde 80 oy verdiğimizi söylüyor, buna rağmen bizi dövüyor.

Böyle şey olur mu? Buna daha ne kadar tahammül edebiliriz?

Yüzde 80'imizin ona oy verdiğini söylüyor ama bizi öldürüyor.

Buna nasıl tahammül edebiliriz? Şu yaptıklarına baksanıza.

Bize ateş ediyorlar, el bombası atıyorlar.

Size yemin ederim ki bu seçime hile karışmamıştır.

Yüzde 80 oy alınmış bir seçime hile karışmış olamaz.

Biz seçimleri ülkemizin anayasasına ve kanunlarına uygun olarak yaptık.

Başka bir onaya ihtiyacımız yok.

Seçimleri yaptık ve hukuka uygundu.

Uygulanan şiddeti izleyince korkudan boğazım düğümlendi.

Şiddet en güçlüleri bile sindirir.

Svetlana'ya olan da buydu.

Onu kaçırıp, pişman olduğunu söylediği bir videoyu zorla çektirdiler.

Belaruslular, sizi sağduyulu olmaya

ve yasalara saygı göstermeye çağırıyorum.

Kimsenin kanının dökülmesini istemiyorum.

Sizden polise karşı gelmemenizi,

meydanlara çıkmamanızı ve canınızı riske atmamanızı rica ediyorum.

Kendinize ve sevdiklerinize mukayyet olun.

Bir yanım hâlâ suçlu hissediyor.

Keşke ben de o sokaklarda,

diğer Belaruslu kadınlarla birlikte olabilseydim.

Protestoların nasıl sona erdiğini bugün biliyor olmama rağmen.

Lukaşenko kodese!

Lukaşenko'nun 30 yıllık baskıcı yönetiminde

hiç bu boyutta kitlesel protesto ve böyle bir birlik hâli görmemiştim.

Bu gerçekten de bir ulusun doğuşuydu.

Korkunun yenildiği ve değişim için umut olduğu hissediliyordu.

Svetlana, Litvanya'ya sığındı.

Orada yapacağı ilk basın toplantısını duyurunca

kameramı kaptığım gibi gittim.

Nihayet gerçek hayatta mücadeleye katılabilecektim.

Herkese iyi günler.

Bugün burada olduğunuz için

hepinize teşekkür ederim.

Bu, Belarus'taki duruma ilgi gösterdiğiniz anlamına geliyor.

Bugün Belarus'ta insanlar,

barışçıl protestolara katıldıkları için hapse atılıyorlar.

Bugün Belarus'ta,

sırf yaşanacak bir ülkenin hayalini kurma cesaretini gösterdi diye

eşim cezaevinde yatıyor.

Belarus'ta muhalefet lideri olmak bu bölgenin büyük bir kısmında

çok tehlikeli bir uğraş.

Başınıza bir şey gelmesinden korkuyor musunuz?

Benim kanaatime göre ülkemizde herkes

şu anda korku içinde yaşıyor

ama biz tüm korkularımızı aşmayı ve yolumuza devam etmeyi görev edindik.

Bu sözler bana derinden dokunmuştu.

Svetlana kendi korkularını aşabildiyse ben de aşmayı deneyebilirdim.

Size nasıl ulaşabilirim?

-Size nasıl ulaşabilirim? -Basın merkezinden.

-Sizi kayda alabilir miyim? -Evet.

Görüşmek üzere. Teşekkürler.

O basın toplantısından sonra Tallin'e döndüm

ve ne zamandır görmediğim Belarus gözümde tütmeye başlayıverdi.

Evim, ailem.

Beni devrimden önce de diktatörlük, fiziksel olarak ve siyaseten

vatanımdan ve annemle babamdan koparmıştı.

Sürgünlüğün en zor yanı aradaki mesafe.

Gidenlerle kalanlar arasındaki gitgide büyüyen uçurum.

Siyasi tutuklu Levon Rukis'in karısı aktivist Masha Rukis

ahlaki bir duruşla Belarus'ta kalıp kocasını açıkça savunmayı seçmişti.

Korkusuzluğu beni hayrete düşürmüştü.

Bu sebeple ondan filmim için video günlüğü kaydetmesini istedim.

Ama bugün, aradan beş yıl geçmesine rağmen

hâlâ ne yüzünü gösterebiliyor ne de gerçek adını açıklayabiliyorum.

Hapiste kendini çok kötü hissediyor.

Morali çok bozuk.

Hep olumsuz duygular.

Bana yazdığı mektuplarda bunu net olarak görebiliyorum.

Bazen o mektupları okumak imkânsız oluyor.

Gerçekten çok zor. Mektupları, nasıl desem...

Son derece moral bozucu.

Açıkça şöyle diyor: "Bitti. Artık hiçbir şey işe yaramayacak.

Yıllarca hapiste kalacağım.

Kızımın okula gittiğini göremeyeceğim,

hiçbir şeye tanık olamayacağım, her şeyi kaçıracağım.

Ben sensiz yaşayamam."

Ben de onsuz yaşayamam. Bu çok zor bir durum.

Nedense şu anda yokluğunu daha da çok hissediyorum.

Evet... Bilmiyorum.

Beni kollarına alacak birini bulmam lazım, acilen.

Evet.

Seninle sohbet ettik, sana bazı şeyler anlattım.

Dilersen daha soru gönderebilirsin. Hepsine cevap veririm.

Seni özledim. Çok öpüyorum. Çok şekersin. Hoşça kal.

Değerli yurttaşlar, mevcut yasaları çiğniyorsunuz.

Lütfen hemen dağılın.