The Green Planet

Sa mạc Taklamakan ở miền bắc Trung Quốc,

nơi cảnh quan của cát thay đổi liên tục.

Nhiệt độ dao động từ -20

đến hơn 40 độ C.

...và nghiêm trọng nhất, gần như hoàn toàn không mưa.

Thế nhưng, ở đây, trên cồn cát...

...vẫn sừng sững một cây dương Euphrates.

Và nó không đơn độc.

Một số cây đã sống ở đây 1.000 năm.

Chúng có bộ rễ dài đặc biệt dùng để lấy nước,

và hơn thế nữa, những bộ rễ này được kết nối với những cây lân cận,

để nếu một cây gặp nước,

những cây khác có thể được nó chia sẻ

Ở mọi sa mạc trên khắp hành tinh,

thực vật đã tìm ra nhiều cách không chỉ để tồn tại,

mà còn phát triển một cách mạnh mẽ.

THẾ GIỚI SA MẠC

Đây là sa mạc Gran Desierto nằm giữa Mexico và Hoa Kỳ.

Những cồn cát này có vẻ như hoàn toàn cằn cỗi.

Nhưng thật ra, chúng tràn đầy sức sống.

Trong cát dưới chân tôi

có nhiều loại hạt cây khác nhau.

Và như vậy, có thể nói cồn cát chính là một ngân hàng hạt giống tuyệt vời.

và khi mưa rơi xuống, chúng sẽ bùng phát thành sự sống.

Thế nhưng mưa có thể chỉ đến 1 lần trong 1 thập kỷ, thậm chí lâu hơn,

cơn bão được chờ đợi từ lâu có thể rất ngắn.

Vì vậy những hạt giống phải phản ứng ngay lập tức.

Đây là cỏ roi ngựa cát

Sinh trưởng từ hạt giống thành cây với hoa thơm ngào ngạt

chỉ trong vài tuần.

Cây Primroses này, cùng nhiều loài thực vật khác, nhanh chóng tham gia cuộc đua

ra hoa trước khi cát khô.

Tuy nhiên, những bông hoa trên sa mạc như thế này rất hiếm.

Đây là năm đầu tiên trong vòng 20 năm.

Sự kết hợp giữa màu sắc rực rỡ

và mùi hương nồng nàn thu hút các loài thụ phấn bay đến,

chẳng hạn như những con bướm Painted Lady,

đập cánh rộn ràng giữa những cồn cát cằn cỗi.

Mọi thứ đang gấp rút hoàn thành cho sự sống

trước khi hơi ẩm bay đi.

Những đợt nở hoa ngoạn mục như vậy đã biến đổi các sa mạc trên khắp thế giới.

Từ Atacama ở Nam Mỹ...

.. đến những vùng đồng bằng đầy cát bụi ở miền nam châu Phi.

Tuy nhiên, mưa trên sa mạc không bao giờ kéo dài,

và kết thúc quá sớm, hoa héo và chết.

Nhưng không phải trước khi chúng sản sinh thế hệ kế tiếp...

...những hạt giống giờ sẽ nằm trong cát để chờ cơn mưa tiếp theo.

Tại sa mạc Sonoran ở Bắc Mỹ,

những cây xương rồng saguaro khổng lồ có một chiến lược khác.

Chúng dự trữ nước với số lượng lớn

và có thể sống cho đến khi trưởng thành.

Nhưng trong những năm đầu đời,

chúng cực kỳ dễ bị tổn thương.

Cây xương rồng saguaro nhỏ này khoảng 10 năm tuổi.

Khi chúng còn non và phát triển ngoài trời,

rất có thể bị teo tóp và chết.

Nhưng cây này thật may mắn.

Nó lớn lên trong bóng râm của cây mesquite họ đậu này,

và hưởng một cơ hội rất tốt để sống sót cho đến khi trưởng thành.

Saguaro non được bảo vệ bởi các cành của mesquite.

Chúng làm giảm một nửa lượng ánh sáng mặt trời thiêu đốt cho cây xương rồng...

...nhờ vậy, giữ cho chúng luôn mát mẻ.

Và bộ rễ cực dài của mesquite hút nước,

đưa nó đến cho cây saguaro non.

Vì vậy, mesquite còn được gọi là 'cây vú em',

một loại cây rất hữu ích.

Sự thật là, cây mesquite đặc biệt này đã nuôi dưỡng

7 cậu bé saguaros non này trong hơn 30 năm qua.

Khi một cây xương rồng non phát triển,

nó cần sự bảo vệ của cây vú em, không chỉ để tránh khỏi sức nóng,

mà còn tránh những mối nguy khác của cuộc sống sa mạc.

Nhiệt độ có thể giảm xuống -10 độ trong một đêm...

...và thỉnh thoảng...

...lại còn có tuyết rơi.

Nếu nước chứa bên trong bị đóng băng,

cây xương rồng non sẽ chết.

Tuy nhiên, cây vú em đã tạo ra một lớp không khí ấm hơn xung quanh nó,

đủ để giữ cho xương rồng non sống sót.

Cuối cùng, saguaros phát triển nhanh hơn cả chị vú của mình,

và vào thời điểm đó,

chúng đã đủ mạnh mẽ để tự mình đối mặt với các yếu tố sống còn.

Bất kể cây cối sa mạc ở độ tuổi nào

nước vẫn luôn là yếu tố cực kỳ quý giá,

dù được thu thập từ tuyết tan...

..hay từ những cơn mưa rào.

Vì vậy, các loài xương rồng đã phát triển khả năng thích nghi phi thường

cho phép chúng không chỉ lấy nước...

...mà còn giữ được nước.

Thay vì rụng lá,

thứ sẽ mất đi lại là độ ẩm quý giá bởi sự bay hơi,

chúng có gai.

Mỗi gai có một miếng đệm nhỏ

ở nơi gai mọc ra, cũng là nơi hấp thụ nước...

...rồi sau đó được cất giữ trong thân cây lớn.

Một cây saguaro lớn có thể chứa được 5.000 lít nước

làm được như vậy là vì cây có một khả năng thích nghi đặc biệt khác.

Các đường gờ trên bề mặt thân cây giống như nếp gấp trên cây đàn accordion.

Chúng cho phép saguaro thay đổi hình dạng của mình.

Sau những cơn mưa, các nếp gấp nở ra

giúp saguaro lấp đầy các bình chứa nước.

Vào thời kỳ khô hạn, nó sử dụng nước của mình để phát triển,

ra hoa và cuối cùng là hạt giống.

Được nạp đầy hàng nghìn lít nước,

cây saguaro này sẽ không cần uống một giọt trong vòng một năm .

Nhưng những kho nước có giá trị như vậy lại thu hút bọn trộm cắp.

Bây giờ chức năng của những cái gai thay đổi từ nhận nước

...sang nhiệm vụ bảo vệ.

Gai của một số cây dài tới 1/4 mét.

Một số khác lại là những cái ngạnh giống như cây kim

mọc thành từng đám và dễ dàng xuyên thủng da bất kỳ con vật nào

chạm vào chúng.

Nhưng có lẽ loài xương rồng hung ác nhất

thuộc về một nhóm được gọi là chollas.

Đây là giống xương rồng được gọi là "gấu bông cholla"

bởi vì lớp gai phủ dày trên nó.

Nhưng đừng để bị lừa bởi cái tên,

chả có gì đáng yêu với con gấu bông này.

Sự thật, nó là loài thực vật nguy hiểm nhất trên sa mạc,

và tôi sẽ chả dại gì đưa tay đến bất cứ chỗ nào gần nó

nếu không có biện pháp bảo vệ thích hợp.

Chống lại nó...

.. điều này lập tức xảy ra.

Ối!

Điều này có thể xảy ra, ngay cả khi bạn đeo găng tay.

Cảm giác đến ngay, tôi có thể cảm nhận được.

Gai đâm khá là đau!

Quan sát kỹ những cái gai, bạn có thể thấy rất rõ

tại sao chúng nguy hiểm như vậy.

Mỗi cái giống như một mảnh thủy tinh.

đủ sắc để đâm thủng da thịt...

...và chúng được bao phủ bởi những cái ngạnh hướng về phía sau.

Vì vậy, để gỡ chúng ra, ngay cả với một cây kìm, là khá khó khăn.

Điều này không dễ chịu chút nào.

Bạn không có cách thoát ra, hoặc không thể.

Ồ, nhìn kìa!

Thật khó nghĩ ra một cách phòng thủ quyết liệt hơn thế này,

khiến cả cây và chồi của nó hầu như không thể bị tổn thương.

Hầu hết các loài động vật hiểu rõ mối nguy hiểm này.

Chồi cholla mọc lên trông giống như những chiếc thùng nhỏ trên ngọn cây trưởng thành

và sau đó rụng xuống.

Nếu cây cholla con cắm rễ ở đây,

nó sẽ cạnh tranh nước với bố mẹ.

Màn đêm buông xuống...

.. và cái này đang di chuyển.

Một con chuột sa mạc. Nó biết cách đối phó với cholla.

Nó né những cái gai bằng cách cắn chặt vào vị trí

mà cholla đã đứt lìa khỏi cây mẹ của nó.

Và con chuột làm việc nhanh chóng.

Luôn có có những kẻ săn chuột ẩn náu ở đây.

Con chuột sử dụng cholla để xây một bức tường gai xung quanh tổ của mình.

Thân cholla cung cấp nước cho nó...

...còn những chiếc gai bị cắn đứt giúp tiếp tục củng cố hàng rào phòng thủ.

Nụ cholla này...

...có thể là nạn nhân tiếp theo.

Nhưng một cú huých vô tình...

...đã giúp nó trốn thoát.

Chồi bắt đầu cắm rễ xuống.

Hóa ra, nhờ bầy chuột

cholla đã tìm được lãnh thổ mới

và bắt đầu xác định quyền sở hữu.

Rất hiếm loài thực vật đối phó với các vấn đề của cuộc sống sa mạc tốt hơn xương rồng.

Có gần 2.000 loài xương rồng khác nhau.

Chúng nằm rải rác trên các sa mạc ở miền Tây nước Mỹ,

từ Arizona, đến tận Mexico và xa hơn nữa.

Ở Nam Mỹ, những đỉnh núi phủ đầy băng tuyết của dãy Andes

hoạt động như rào cản mưa...

....xa xa phía bên kia là sa mạc khô cằn nhất thế giới -

Sa mạc Atacama.

Trong thế giới sa mạc, những kẻ trộm nước xuất hiện trong nhiều hình hài

để khai thác ngay cả những kẽ hở nhỏ nhất trong quá trình tự bảo vệ của cây cối.

Một trong những cuộc phiêu lưu kỳ lạ nhất là qua đường ruột

của một con chim nhại ăn trái cây.

Đây là hạt của cây Tristerix,

một giống cây sống tầm gửi.

Mục tiêu của chúng là nguồn nước bên trong cây xương rồng này.

Chúng dùng gai như những cái neo

...hạt bắt đầu nảy mầm.

Mỗi hạt tạo ra một đầu dò dài

để thăm dò và xác định vị trí trên da cây xương rồng.

Trong hầu hết trường hợp, đó là một khoảng quá xa

và chúng thường bị chết.

Nhưng đối với hạt này, làn da của cây xương rồng đã trong tầm tay.

Nó bám vào bằng một miếng mút đặc biệt...

...và sau đó chờ đợi màn đêm buông xuống.

Vào ban đêm, cây xương rồng mở lỗ chân gai để hô hấp.

Ôxy đi ra,

điôxít cacbon đi vào,

và hạt Tristerix cũng vậy.

Khi vào được bên trong, các mô của nó lan ra khắp cơ thể cây xương rồng

được nuôi dưỡng bằng nguồn nước quý giá mà chúng tìm thấy ở đó.

Rồi một năm sau,

nó xuyên thủng lớp vỏ của cây xương rồng...

...và nở thành hoa.

Chim ruồi bay đến hút mật

và giúp thụ phấn cho hoa như chúng vẫn thường làm.

Và, sau đó, để hoàn thành chu trình,

cây Tristerix sinh ra hàng trăm hạt màu trắng, nhìn bắt mắt,

sẵn sàng để chim mang đi

để chuẩn bị cho việc xâm hại những cây xương rồng khác.

Sa mạc Karoo ở miền nam châu Phi.