The Velvet Underground

MUZIEK DRINGT BINNEN IN DE HEMEL … BAUDELAIRE

I've Got A Secret, gebracht door Winston…

…de lekkerste filtersigaret van Amerika.

Winston: zoals een sigaret moet smaken.

Winston brengt u Amerika's geliefdste panelshow, I've Got A Secret.

Panel, om redenen die zo duidelijk worden…

…noemen we de heer links van mij Mr X. Ik vertel u wel dat hij uit Wales komt.

Het is een Welshman en een muzikant.

We zijn over 20 seconden terug.

Hoeveel heroïne koop je per dag?

29 gram, 4 of 5 dollar…

Levittown, VS. De zorgvuldig…

Nieuws uit Dallas, Texas. President Kennedy is officieel…

Eén, twee, drie.

Dit is John Cale, een muziekschrijver die een prachtconcert heeft gegeven.

Wat was er bijzonder aan dit ene concert? -Het duurde 18 uur.

Weet iemand het geheim van Mr Schenzer?

Hij is als enige de volle 18 uur in de zaal gebleven.

Waarom?

Waarom duurde het 18 uur en 40 minuten?

Volgens de componist, Erik Satie, moet dit stuk muziek hier…

…840 keer herhaald worden.

Waarom moet dat 840 keer voor 't af is? -Geen idee.

'Het is net alsof ik in een bioscoop zit.

De lange arm van licht draait rond in het donker.

M'n ogen strak op het doek.

De beelden zijn vol puntjes en stralen.

Ik ben anoniem en ben mezelf vergeten.

Zo gaat het altijd als je naar de film gaat.

Het werkt, zoals ze zeggen, verslavend.'

Op m'n vierde verhuisden we naar Long Island. Lou was negen.

We woonden in de voorstad Freeport.

De overstap van Brooklyn naar 'n afgelegen voorstad vond hij heel zwaar.

M'n moeder was huisvrouw. M'n vader wilde romanschrijver worden.

M'n oma zei: 'Nee, jij wordt boekhouder.'

Dus werd hij dat.

Dit was nou typisch een gezin uit de jaren 50 waar vaders wil wet was.

Hij had weinig contact met z'n vader, omdat die werkte.

Hij was niet iemand met wie je buiten speelde.

Misschien dacht m'n vader dat Lou de zaak zou overnemen.

Van mij verwachtte m'n vader dat ik heerlijke kippensoep leerde maken.

Hij stelde nooit voor om naar het circus te gaan of zo.

Ik leerde eerst klassieke piano.

Toen ik 10 of 11 was, had ik voor 't eerst een gitaar vast en volgde ik één les.

Ik had 'Blue Suede Shoes' bij me en zei dat ik dat wilde leren spelen.

Maar zo werkte het niet echt.

Daar hield de muziekles op.

Ik speelde met platen mee en leerde 't zo.

Doo-wop. The Paragons, The Jesters, The Diablos.

En rockabilly.

Lou zei altijd dat hij uiteindelijk rockster wilde worden.

Op school al.

Op m'n 14de maakte ik m'n eerste plaat: 'Leave Her for Me.'

Ik was zo teleurgesteld toen Murray the K het op de radio zou spelen…

…maar toen ziek was.

Paul Sherman speelde het, en ik vond dat heel erg.

We zaten bij de radio. We kregen er 2,79 dollar royalty's voor.

Veel meer dan wat ik verdiende met The Velvet Underground.

Hij ging vaak in z'n eentje in The Hayloft spelen.

Dat was een bekende homotent.

Ik vroeg waarom hij in homotenten wilde spelen.

Omdat hij het toffe lui vond.

Ze boekten optredens. Hij zat nog op school.

Ik weet zeker dat dat de oorzaak van de problemen thuis was.

We woonden bij m'n grootmoeder. Ze was ontzettend nationalistisch.

Ze vond 't erg dat m'n moeder getrouwd was met een Engelsman die geen Welsh sprak…

…en die nog in de kolenmijnen werkte ook…

…na al haar moeite om haar kinderen dat te besparen.

Ze liet al haar zonen en m'n moeder doorstuderen.

Toen m'n vader erbij kwam, liet oma ze thuis geen Engels spreken.

Tot ik Engels leerde op school, kon ik niet met m'n vader praten.

De antipathie die ik kreeg van m'n oma, was echt intense haat.

Dat was best akelig.

M'n moeder leerde me piano spelen…

…tot ik te goed werd en iemand anders het overnam.

Ze bleef zich inspannen voor me. Ik was een jaar of zes, zeven.

We hadden toen alleen maar radio.

Ik had toen al door dat ik de radio…

…kon afstemmen op alle buitenlandse zenders.

Zoals Suisse Romande en Radio Moscow.

Op de middelbare school wilde ik bij het schoolorkest.

Ik wilde een viool, maar die hadden ze niet.

Wel een altviool, dus dat dan maar.

Ze hadden cellostukken van Bach voor de altviool.

Daardoor leerde ik heel goed spelen. Maar de capricci van Paganini…

Ik liet m'n leraar versteld staan toen ik zei dat ik dat wilde leren.

M'n moeder werd aan haar borsten geopereerd.

Die verdween en ging naar een isolatieziekenhuis…

…dat buitenmuren van 7,5 meter had.

M'n vader tilde me op en hield me in de lucht.

Ze verdween.

Toen begon het mis te gaan.

Ik was alleen.

M'n vader werkte. Ik voelde me ontzettend alleen.

Ik kon niet met m'n vader praten. Ook niet met m'n moeder.

Ik werd misbruikt en ik wist niet wat ik daaraan kon doen.

Ik moest iets spelen, maar ik wist niet meer hoe het eindigde.

Dat improviseerde ik toen. Dat deed ik nog heel fatsoenlijk ook.

Ik maakte er iets moois van en bracht het er goed vanaf.

Toen ik de kamer uit kwam, was ik eerst heel bang.

Om wat er kon gebeuren, maar toen gebeurde het.

Om wat er toen gebeurde…

…leerde ik al vroeg wat je kon doen om je uit de nesten te werken.

Bang zijn om wat er kan gebeuren, is geen probleem.

Toen begon ik te improviseren.

Langzaam kregen m'n ideeën vastere vormen.

Ik nam een heel praktische beslissing. Ik wilde dirigent worden.

En ik moest duidelijk weg uit die valleien.

Er is niets. Ik wilde zo graag weg.

Maar die keer dat ik zo schrok…

…en m'n stuk elegant moest zien af te maken…

Daar heb ik veel aan gehad.

New York werd in de oorlog een stad waar artiesten heen vluchtten.

In New York kwamen…

…de beste artiesten van Parijs en Berlijn bijeen.

New York eind jaren '50. Nu gaan we de jaren '60 in.

De Franse Nouvelle Vague had Cinémathèque Française.

Wij hadden onze 42nd Street.

Daar gingen we elke avond heen.

Daar stonden iets van 15, 20 filmhuizen.

Dat was de tijd waarin alle kunsten…

…en ook levensstijlen begonnen te veranderen…

…met als hoogtepunt de jaren '60.

We zijn geen deel van een subcultuur of tegencultuur. Wij zijn de cultuur.

Schilders, muzikanten, filmmakers.

Ze hoefden niet zozeer een verhaal te vertellen.

Het poëtische aspect van de cinema verhief het tot het niveau van de andere kunsten.

In januari '62 werd m'n studio, The Film-Makers' Cooperative…

…een ontmoetingsplek voor alle filmmakers.

Elke avond was er een film te zien. En daar hing Andy heel veel rond.

Maar ik wist niet dat hij Andy was. Hij zat gewoon op de vloer met alle anderen.

Daar leerde hij z'n eerste supersterren kennen…

…zoals Mario Montez, Jack Smith en Gerard Malanga.

Daar leerde Andy het vak.

Het Goldsmiths College…

…was echt een heel vrije onderwijsinstelling.

Ze gaven me altvioollessen, en compositielessen met Humphrey Searle.

Hij begreep Cage en al die mensen waarin ik me verdiepte.

John Cage en 'Water Walk'.

John Cage was de toonaangevende avant-gardist…

…in de muziek in New York en Amerika.

Maar La Monte kwam toen al opzetten.

Ik kreeg een Bernstein Fellowship. Ze betaalden alles voor me.

Je zat in die groep van… Mrs Koussevitzky leefde nog.

Ze hield 's middags soirees voor de studenten.

Mijn muziek was te gewelddadig voor ze.

Programmamaker Harry Kraut vroeg hoe woest mijn stukken waren.

Het stuk zat vooral binnen in de piano. Ik sloeg aan de binnenkant daarvan.

Toen pakte ik een bijl.

Iemand in de voorste rij stond op en rende weg.

Dat was Mrs Koussevitzky. Ze was in tranen.

Ik zei: 'Wauw, het spijt me echt…' Ze was overstuur, maar dat gaf niet.

We trakteerden haar daarna op cocktails.

Ik ging toen veel om met Cornelius Cardew.

Ik had iemand die begreep waar ik het over had.

Cornelius had La Monte leren kennen.

La Monte Young werd de opvolger van John Cage.

Via Tanglewood leerde ik La Monte kennen.

Het werd op een gegeven moment zo erg dat het geen muziek meer was.

Tot volgende week.

Maar La Monte veranderde dat.

Iedereen wilde gekke dingen doen. Dus ik ook.

Ik deed iets om je te vervoeren naar hogere sferen.

Niemand had nog een stuk geschreven dat bestond uit lange aangehouden tonen.

Nou, John was Welsh. -Hij schreef een brief vanuit…

Wales. Of Londen. -Wales of vanuit het VK.

Ergens in het VK.

Hij wilde hier komen studeren.

Dat was goed. -Natuurlijk.

Ik ging pas in 1963 naar New York.

Dat was m'n eerste keer. Ik vond het vreselijk. Het was…

De stoom van de stoepen.

'Jezus, wat is het hier smerig.'

Die drones van La Monte waren heel rustgevend.

Hier zaten we weer in de muziek. We focusten op wat we zouden gaan horen.

We hoorden drones, maar we bestudeerden in feite natuurlijke harmoniek.

Lou belde dat hij heel depressief was.

Hij werd ervoor behandeld, zei hij.

Hij dacht dat z'n ouders z'n homoseksualiteit uit hem wilden schokken.

Dat geloofde ik niet, ik kende ze.

Je kunt natuurlijk zeggen:

'Was hij klinisch depressief? Gebruikte hij ontzettend veel drugs?'

Ik denk dat de zeitgeist niet bijzonder meewerkte.

En de hulp die er was, was te verwaarlozen.

Om al die misvattingen vind ik het naar om over Lou uit die tijd te praten.

Omdat het hem, maar ook m'n ouders geen dienst bewijst.

Het is heel erg simplistisch om te denken dat er een eenvoudige verklaring voor is.

Hij ging studeren.

Hij hield het anderhalf semester vol.

Hij belde dat hij wilde overstappen naar Syracuse.

Op Syracuse veranderde hij helemaal.

Nors, tegendraads. Hij verzette zich praktisch overal tegen.

Ik kreeg weinig vat op hem.

We werden stoned en jamden.

We speelden Ray Charles, Franklie Lymon af en toe. En verder…

We speelden op studentenverenigingen en zo.

We waren erg slecht en moesten vaak van naam veranderen.

Niemand vroeg ons terug.

Ik vergat soms in te komen of ik speelde vals.

Dan draaide hij helemaal door.