The Green Planet

HÀNH TINH XANH

Đây là khu rừng khoan (boreal forest)

Khu rừng lớn nhất trên Trái đất.

với 750 tỷ cây...

...luôn bị tuyết bao phủ suốt mùa đông.

Đây là ranh giới cực bắc của một thế giới phi thường.

Tôi đang đứng ở rìa của Vòng Bắc Cực.

Ở phía bắc của tôi là một vùng đất

bị băng tuyết chi phối gần như cả năm.

3.000 dặm về phía nam - vùng nhiệt đới,

thì quanh năm ngập trong nắng ấm.

Và ở giữa, một thế giới rất khác,

bị chi phối bởi sự thay đổi không ngừng.

Một chu kỳ bất tận của bốn mùa rõ rệt,

mỗi mùa đều có những thách thức riêng.

Những ngày lạnh giá ngắn ngủi của mùa đông

nhường chỗ cho sự thức tỉnh khẩn trương của mùa xuân.

Và những ngày dài nóng nực của mùa hè

nhường chỗ cho sự dịu mát của mùa thu.

Cơ hội thật ngắn ngủi.

Để tồn tại những khắc nghiệt này,

thực vật không chỉ cần cứng cáp và kiên cường,

mà còn phải phát triển những chiến lược đặc biệt

để đáp ứng nhu cầu theo mùa của thế giới này.

Để thành công, chúng phải chọn đúng thời điểm.

Từ nhiều tháng nay, thế giới này đã chìm trong giấc ngủ.

Nhưng sự thay đổi đang đến.

THẾ GIỚI CỦA BỐN MÙA

Mùa xuân đang về.

Ở Canada, các khu rừng đang bắt đầu khuấy động.

Trong suốt mùa đông, những cây phong ở đây luôn giữ được

những kho chất dinh dưỡng để sẵn sàng cho thời điểm này.

Bây giờ, khi nhiệt độ bắt đầu tăng lên,

những chất dinh dưỡng đó phải được đưa lên từ rễ.

Nhựa sống đang căng tràn.

Nhiên liệu cho sức sống mới.

Nhưng khi tốc độ tăng trưởng đạt đến tốc độ tối đa...

...những kẻ cướp mò đến.

Một kẻ hút nhựa cây.

Tên khác kiếm xi-rô ngọt ngào.

Cây phong có thể chịu được hàng trăm vết thương.

Nhưng nếu chúng bao vây

hoàn toàn thân cây, cây cuối cùng sẽ chết.

Sự đột nhập của những kẻ hút nhựa cây đã không được chú ý.

Chim ruồi, sóc và côn trùng... thường xâm nhập

lãnh thổ của loài hút nhựa cây,

cố gắng ăn cắp một bữa ăn.

Nhưng vô tình, chúng đã giúp cây.

Thời gian theo đuổi cuộc đua tranh...

...cũng đồng nghĩa là ít thời gian hơn để khoan các lỗ mới.

Cây có cơ hội để chữa lành vết thương.

Và nhựa cây có cơ hội trỗi dậy.

Vì vậy, năm nay, ít nhất, cây sẽ ra lá thêm một lần nữa.

Hàng trăm tấm pin mặt trời thu nhỏ

thu năng lượng từ ánh sáng mặt trời.

Mỗi chiếc lá được bao phủ bởi hàng triệu lỗ chân lông cực nhỏ.

Khí khổng.

Chúng hấp thụ carbon dioxide...

...và giải phóng oxy và hơi nước,

một quá trình tạo ra nhiên liệu năng lượng cao.

Tất cả cây cối ở đây hiện có thể sử dụng nhiên liệu đó

để phát triển trong những tháng tới.

Khi mùa xuân trôi qua, năng lượng của mặt trời tăng lên.

Trên bờ những con sông khắp châu Âu,

nhiều loài thực vật đang nằm im lìm dưới lòng đất,

để chờ lúc trái đất ấm lên.

Và bây giờ, một cuộc đua bắt đầu.

Những vận động viên đầu tiên là cây tầm ma - chuyên gia chạy nước rút.

Tiếp theo, ngay phía sau, là những cây mâm xôi (bramble).

Chúng hung hăng hơn nhiều với những cái móc nhọn hoắt

sẵn sàng quyết chiến với các đối thủ.

Và kẻ đến cuối cùng, là những tay leo núi.

Nhanh nhẹn...

..và mảnh khảnh.

chúng đua theo cách của mình để tìm ánh sáng.

Chẳng bao lâu, mỗi xăngtimet không gian có ánh sáng đã bị chiếm lĩnh.

Nhưng ẩn trong bóng tối,

một loài thực vật khác đang chờ đợi để tham gia cuộc đua.

Hắn đây...

...một cây tơ hồng.

Một kẻ săn mồi...

...với khứu giác đặc biệt.

Di chuyển nhanh chóng để tìm kiếm con mồi của mình.

Nó phát hiện ra mùi hương của một cây tầm ma non.

Cây tơ hồng chọc thủng thân cây tầm ma

và hút nhựa cây bổ dưỡng.

Và nó không chỉ dừng lại ở một nạn nhân.

Với nguồn cung cấp năng lượng được đảm bảo,

bọn tơ hồng sẽ phát triển gấp bội.

Chúng là một loại ký sinh trùng thèm ăn vô độ.

Thế nhưng, nạn nhân của chúng giờ đây lại có thể tận dụng chính chúng...

...khi những kẻ thù mùa xuân khác xuất hiện.

Những con sâu bướm.

Khi bị tấn công, chiếc lá sẽ phát ra tín hiệu thông báo

để phần còn lại của cây bắt đầu xây dựng hệ thống phòng thủ.

...độc tố vị chua có tác dụng ngăn chặn sâu bướm.

Bằng những vòng xoắn phi thường,

thân leo của tơ hồng kết nối các cây lại với nhau

và trở thành kênh liên lạc giúp chuyển tiếp các tín hiệu cảnh báo

từ cây này sang cây khác.

chúng phản ứng bằng cách sản xuất hóa chất bảo vệ của riêng mình.

Cuối cùng, toàn bộ bờ sông trở thành một mạng lưới phòng thủ khổng lồ.

Và những kỳ phùng địch thủ ngày nào nay đã sống đoàn kết bên nhau.

Những ngày xuân ấm áp đầu tiên thúc dục cây cối nở hoa

và tiến đến những cuộc đua tranh

...tạo nên những cảnh sắc mùa xuân tuyệt đẹp ở khắp mọi nơi.

Từ những bông hoa anh đào ngoạn mục ở Nhật Bản...

...đến những dải hoa vàng rực rỡ ở California.

Nhưng ra hoa vào mùa xuân mang đến nhiều rủi ro.

Nếu ra hoa quá sớm, có thể thời tiết sẽ không đủ ấm áp

để những loài côn trùng thụ phấn hoạt động.

Nhưng hoa cúc lại mang đến cho chúng nhiều cơ hội.

Thời tiết càng ấm, những bông hoa càng trở nên hấp dẫn

và chúng có một chiến lược đáng chú ý để tận dụng lợi thế này.

Hoa cúc đóng chặt nụ hoa suốt đêm

để bảo vệ và chống lại các yếu tố bên ngoài.

Nhưng một khi chúng cảm nhận được sự ấm áp của thời tiết

và hơi ấm của ánh nắng mặt trời, chúng sẽ bắt đầu hành động.

Đó là một tập tính được gọi là heliotropism.

Chúng quay đầu để tiếp tục đối mặt với ánh sáng mặt trời,

hấp thụ nhiệt độ nhiều nhất có thể.

Đây là một máy ảnh nhiệt và nó sẽ cho tôi biết

sự khác biệt của nhiệt độ xung quanh.

và nhiệt độ ở tâm của một bông cúc.

Môi trường xung quanh - 12 độ.

Và ở tâm của một bông hoa cúc...

Côn trùng thụ phấn như ong mật và ong bắp cày thích những bông hoa ấm áp

bởi vì chúng có thể nhận được một phần hơi ấm cho chính mình.

Kết quả là, chúng có thể thu thập nhiều mật

từ những bông hoa hơn, hoa thụ phấn khi chúng bay đi.

Và hoa cúc, với sự trợ giúp của các loài côn trùng thụ phấn

sẽ có một mùa hoa đặc biệt kéo dài.

Nhưng nếu cơ hội ấy không kéo dài như mong đợi,

thì phải khéo léo đưa ra một chiến thuật dài hơi hơn.

Đây là miền tây nam nước Úc,

nhiệt độ mùa hè nơi đây có thể lên đến 40 độ C.

Lúc này, trong một khoảnh khắc ngắn ngủi của mùa xuân mát mẻ

các loài thực vật có hoa trở nên bận rộn.

Và cây phong lan búa này, với bông hoa nhìn khá kỳ lạ,

cũng làm những điều kỳ lạ không kém.

Nó cần phải lôi kéo một loài có thể giúp nó thụ phấn,

nhưng nó lại chẳng có mật, mà nhìn cũng chả giống một bông hoa.

Không giống như những cây cỏ khổng lồ hàng xóm này.

Những bông hoa cỏ này tạo ra hàng ngàn bông hoa nhỏ màu trắng

tất cả đều thấm đượm những giọt mật ngọt ngào.

Vậy là phong lan phải tính đến một chiến lược khác.

Nó đồng bộ hóa sự xuất hiện của mình

với mùa giao phối ngắn ngủi của ong bắp cày thynnid.

Ong bắp cày cái không bay được, nên tạo ra pheromone để thu hút con đực.

Gã ong đực này phát hiện ra mùi hương có vẻ là của một nàng ong cái...

...gã bèn bay ngay đến bên nàng.

Hoa phong lan không chỉ có hình dáng và màu sắc giống như một

con ong bắp cày cái, mà còn có chiều cao tương đương với cô ta.

Nó thậm chí còn bắt chước mùi hương của cô ấy.

Khiến chàng ong đực quyến rũ ráng sức lao tới... giao phối với nó.

Chàng ta dùng búa đập vào bao phấn hoa của cây phong lan.

Và khi xong chuyện, chàng ong đực bay đi với 1 chút run rẩy...

...để rồi lại bị lừa một lần nữa.

Phấn hoa trên lưng chàng ta sẽ rơi vào hoa của cây lan khác.

Và sự lừa dối đã phát huy tác dụng.

Hình như "hành sự" với nàng ong giả của cây phong lan

thậm chí còn "phê" hơn cả ong thật.

Cuối cùng, đám ong đực cũng cảm thấy mệt mỏi trước sự lừa tình của hoa lan.

Và bây giờ, ong bắp cày, cả đực lẫn cái,

tìm tới bông hoa của cây cỏ này để kiếm ăn.

Và ở đó, cuối cùng...

...chúng giao hoan đích thực với bạn đời của mình.

Còn cây phong lan búa thì sao?

Quá trình thụ phấn hoàn tất.

Khi mùa hè đến gần, nhu cầu ra hoa trở nên cấp thiết.

Và không nơi nào hơn ở đây ở Nam Phi.

Đây là fynbos, một phần của vương quốc hoa Cape,

một vùng đất rộng lớn nằm ngay phía bắc của mũi đất.

Ở đây có nhiều loài thực vật khác nhau

hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới.

Gần 9.000 loài, nhiều loài đang cần thụ phấn.

Chúng cạnh tranh với nhau để tìm kiến sự giúp đỡ

bằng cách phô trương vẻ đẹp lộng lẫy và màu sắc sặc sỡ.

Mật hoa hứa hẹn là một phần thưởng ngọt ngào.

Nhưng có một loại cây ở đây tránh được sự cạnh tranh đông đúc này.

Và nhiệt độ tăng cao của mùa hè lại mang đến những gì nó cần.

Đây là vụ cháy đầu tiên ở đây trong 15 năm qua.

Gần như tất cả các loài thực vật đều bị thiêu rụi.

Thiêu hủy.

Có vẻ như sau làn khói là than hồng vẫn còn âm ỉ

không loài thực vật nào có thể sống sót trong một địa ngục như vậy.

Nhưng chỉ bốn ngày sau vụ cháy...

...ngoi lên từ đống tro tàn...

...một bông hoa súng lửa.

Nó đã nằm im lìm dưới lòng đất 15 năm,

nhưng giờ đây, được đánh thức bởi làn khói, nó đã nở hoa.

Bông hoa bé nhỏ và không rực rỡ, nhưng đó là tất cả những gì chúng cần.

Trong cảnh cháy rụi hoang tàn, những loài thụ phấn, chẳng hạn như những con chim hút mật này

có thể phát hiện ra ngọn hải đăng nhỏ màu đỏ này từ khoảng cách rất xa.

Chúng là nguồn mật hoa duy nhất quanh đây.

Và những bông hoa càng thu hút nhiều du khách,

chúng càng có nhiều cơ hội được thụ phấn.

Vấn đề là đúng lúc.

Trong vòng vài tháng, toàn bộ cảnh quan lại một lần nữa trở nên sống động.

Té ra, tất cả các loại cây này đều cần đến lửa để tồn tại.