Illumination (Iluminacja)

«« اشــــراق »»

«« اشــــراق »»

اشراق» چيست؟»

اشراق» اصطلاح و مفهومي‌ست» .«متعلق به «آگوستينِ قديس

،خودِ اين اصطلاح و مفهوم ... در تماميِ طولِ قرونِ وسطي

و در تماميِ فلسفه‌يِ سده‌هايِ ميانه .حضوري مستمر داشت

،مطابق با اين نظريه ... شناخت و معرفت بوسيله‌يِ

شهود و روشن‌بينيِ ذهن .حاصل مي‌شه

لذا در همان لحظه‌يِ ... کشف و شهود

ذهن بلاواسطه و مستقيماً ... حقيقت رو مي‌بينه

درست همانطور که چشمان‌مون .جهانِ فيزيکي رو مي‌بينند

،بنابراين ذهن مستقيماً حقيقت رو مي‌بينه .بدونِ هيچگونه نياز به استدلال

اما «اشراق» ثمره‌يِ ،خلسه و شوريدگي نيست

همچنين وجد يا از خود بيخود شدگيِ .فارغ از انديشه هم نيست

بلکه تشديدِ .تفکر و تعقله

و تنها چيزِ ضروري برايِ ... دستيابي به چنين حالتي

.خلوصِ قلب‌ـه

خلوصِ قلب حتي از کنشِ ذهني هم .دارايِ اهميتِ بيشتري‌ست

: نويسنده و کارگردان «کشيشتف زانوسي»

نام؟ - .«فرانچيشِک» -

نامِ خانوادگي؟ - .«رِتمَن» -

سالِ تولد؟

.سالِ 1944

.قد : 176 سانتيمتر .وزن : 66/2 کيلوگرم

اين نوع نزديک‌بيني ... مستلزمِ استفاده‌يِ مداوم از

.لنزهايِ درماني‌ست

،فشارِ خون نرمال .و 130 به‌رويِ 80

،تمايلِ مشهود به کج‌شدنِ ستونِ‌فقرات .با توجه به حالتِ بسيار بدي که دارند

،لطفاً موقعيکه سيگنالِ نور رو مي‌بيني ،دگمه‌يِ قرمز رو فشار بده

،و موقعيکه سيگنالِ صوتي رو مي‌شنوي .دگمه‌يِ سبز رو فشار بده

قلم نمي‌بايست .لبه‌يِ شکاف رو لمس‌کُنه

لطفاً سعي‌کُن نماگر رو .عمودي کُني

.بيشتر. بيشتر .هنوز نه

.فقط يه‌کم بيشتر .يه‌خُرده ديگه

لطفاً مکعب‌ها رو مطابق با شکلِ .قابلِ‌مشاهده‌يِ رويِ تصوير مرتب‌کُن

تست‌هايِ اجرا شده ... آشکار کُننده‌يِ استعدادهايِ چند وجهي

... و سطحِ بالايي از هوش هستند

به‌علاوه‌يِ توانايي‌هايِ شناختي .و تمايلي در جهتِ تأمل و تعقل

"ديپلمِ دبيرستان"

.بسيار خُب، به‌نظرم کافيه .متشکرم

ميشه چند لحظه بشينين؟

اجازه‌هست پرونده رو ببينم؟ - .پرونده؟ البته -

.يه نگاه بهش بندازين

.اينم از اين. که اينطور ... «آقايِ «رِتمَن

.بله - .بفرمايين بشينين -

مي‌شه ديپلمش رو ببينم؟ - .بايد همينجاها باشه -

اين نمرات .خيلي خوب هستن

و همينطور نمراتِ .امتحاناتِ نهايي‌تون

مي‌شه بپرسم ... که چرا قصد دارين

در رشته‌يِ فيزيک تحصيل‌کُنين؟

با توجه به نمرات‌تون مي‌شه تشخيص‌داد .که اساساً شما در تمامِ زمينه‌ها ممتازين

آخه به‌نظرم مي‌رسيد که به اين رشته .بيشترين کِشش رو دارم

به شاخه‌يِ بخصوصي از فيزيک علاقه‌مند هستين؟

تا جاييکه به شاخه‌هايِ مختلفِ فيزيک ... مربوط مي‌شه

آيا چيزي وجود داره که بطورِ ويژه علاقه‌تون رو جلب‌کرده؟

،به‌گمونم همينطوره ... هرچند ترجيح‌ميدم از پاسخ به اين سؤال

،لطفاً ما رو بابتِ اين پرسش‌ها ببخشين ... ولي ما هميشه علاقه‌مند هستيم به اينکه بدونيم

داوطلبين چگونه تصوري از ،تحصيلات‌شون دارن

شماهايي که ذهن‌تون .دست‌نخورده و آلوده‌نشده‌ست

آيا احياناً برنامه‌يِ بخصوصي دارين ... که در انتخابِ رشته‌يِ تحصيلي‌تون

تأثيرِ مستقيم داره؟ - مي‌بايست يه پاسخِ جدي بدم؟ -

.قطعاً - ... دلم نمي‌خواد احمق به‌نظر بيام -

اما فکر مي‌کُنم که فقط دوست‌دارم .از بعضي چيزها سر در بيارم

.به همين سادگي - ... اما مي‌شه درخصوصِ هر کدوم از -

.سايرِ رشته‌هايِ تحصيلي هم چنين‌چيزي گفت .چون با تحصيل‌کردن در اونها هم چيزهايِ جديدي مي‌آموزي

... خُب به‌گمونم

فکر مي‌کُنم فيزيک چيزهايي رو ياد ميده .که قطعي هستن

منظورم اينه که .بدونِ شک و شبهه‌ان

بدينوسيله به اطلاع مي‌رسانيم که جنابعالي" ".برايِ تحصيل در دانشکده‌يِ فيزيک پذيرفته شده‌ايد

خواهش مي‌کُنم .از جاتون بلند نشين

به‌نظرت اونها قبل از اينکه ما فارغ‌التحصيل بشيم فرود ميان؟

فکر نکُنم تا قبل از سالِ 1965 .بتونن انجامش‌بدن

!با اسلحه به‌پيش

.گام‌هاتون رو هماهنگ‌کُنيد .در يک خط باشيد

!عقب‌گرد و سينه‌خيز .اسلحه‌هاتون رو بپوشونيد. چشم‌هاتون رو ببنديد

من به‌هيچ‌وجه مسئوليتي در قبالِ بمبِ اتم ... احساس نمي‌کُنم

چونکه مدت‌ها پيش .اختراع‌شده

"دانشجويانِ فيزيک"

و اونم بدونِ هيچ مشارکتي .از جانبِ من

پس بنابراين احتمالاً ازش چندان .متأثر نمي‌شم

.با اين حال، اون بمب رو فيزيکدان‌ها اختراع‌کردن - .ولي اين خودِ اونها نبودن که ازش استفاده‌کردن -

،فيزيک برخلافِ 30 سال قبل .ديگه تأثيرِ تعيين‌کُننده‌اي بر رويِ موضوعات نداره

الان اگه بپرسيم که آيا ... يک فيزيکدانِ مدرن مي‌تونه

برايِ سرنوشتِ دنيا و يا انهدامِ کاملش ... تصميم‌گيري کُنه

.ترديدي وجود نداره که پاسخ منفي‌ست .اون دوران حالا ديگه سپري‌شده

امروزه يک زيست‌شناس ممکنه بوسيله‌يِ دستکاريِ ژن‌ها .بتونه آنچنان تأثيري داشته‌باشه

بنابراين اگه ازمون پرسيده‌بشه که آيا امروزه فيزيکدان‌ها ... برايِ هر چيزي مسئول هستن يا خير

،احتمالاً بهتره که هيچ حرفي نزنيم .چونکه پاسخ آشکارا منفي‌ست

،اما اگه صحبت‌مون درباره‌يِ مسئوليت‌هايِ عموميِ دانشمندهاست ... بيايين خودمونو ازش خلاص‌کُنيم

،بيايين تلاش برايِ اينکه «ماژلان» باشيم رو کنار بذاريم

... و به اين مسائل طوري نگاه‌کُنيم که - ... بله، فيزيک حالا ديگه -

.علمِ پيشرو نيست - .نکته‌يِ منم دقيقاً همينه -

فيزيک ديگه تبديل به يک حرفه‌يِ .عادي و معمولي شده

مسئوليت‌ها و تعهداتِ متعلق به 30 پيش .حالا ديگه وجود ندارن

و اين سنگيني و بارِ مسئوليت ... الان بر عهده‌يِ سايرِ علومِ ديگه‌ست

يعني علومي از قبيلِ زيست‌شناسيِ مولکولي ... يا آزمايشاتِ ژنتيک

که البته مي‌تونن تهديداتِ بالقوه‌اي رو هم ... در بر داشته‌باشن

تهديداتي که من خودم شخصاً .ازشون وحشت دارم

جنينِ انساني" "درونِ يک لوله‌يِ آزمايش

.جنينِ موش، حاصل از يک تخمکِ بارور نشده" "تسريعِ رُشد بوسيله‌يِ جريانِ الکتريکي

ژن‌هايِ يک ويروس" "در کروموزوم‌هايِ انسان

"اولين گام بسويِ کنترلِ وراثت"

"نقصِ ژنتيکيِ مادرزادي"

،من دو موضوع رو از هم جداسازي مي‌کُنم ... علومِ محض

،که مي‌بايست موردِ حمايت قرار بگيرن ... و اگه کسي

،از رويِ کنجکاويِ صرف بهشون جذب‌بشه ... اونوقت بايد

.چنين انگيزه‌اي رو بسيار متعالي دونست - ... علمِ ناب، شعرِ ناب -

.چنين مفاهيمي اصلاً وجودِ خارجي ندارن - .چي داري ميگي؟ شعرِ ناب وجود داره -

،اگه بخوايم حقيقت رو بگيم ... هيچکدوم از ما که در رشته‌يِ فيزيک کار مي‌کُنيم

.توجه چندان زيادي به مسائلِ جهاني نداريم ... ما همگي فقط پيگيرِ

حرفه‌يِ شخصي‌مون هستيم ،تا پولي رو دربياريم که بهش نيازمنديم

،تا يه خونه داشته‌باشيم ،تا يه ماشين داشته‌باشيم

تا همراهان و مصاحبيني ،داشته‌باشيم

تا از مصاحبتِ آدم‌هايي بهره‌مند بشيم .که بهمون احساسِ خوب و مطبوعي ميدن

،و بذارين اينو هم بگم ،تا دوستان و آشنايانِ مهم و پُرنفوذي داشته‌باشيم

و همچنين توسطِ کساني که بين‌شون زندگي مي‌کُنيم .موردِ احترام قرار بگيريم

اينها طبيعي‌ترين نيازهايِ .انسان هستن

پس فيزيکدان‌هايي که از دانشکده‌يِ ما ... فارغ‌التحصيل‌شدن مي‌بايست

در اولين فرصت ... به کشورهايي نقل‌مکان کُنن

،که بتونن داخل‌شون پول دربيارن .چونکه در اينجا آدم نمي‌تونه پولِ چنداني دربياره

فيزيک در اينجا صرفاً ،لذتِ محضه

.و عموماً به‌عنوانِ تفريح و سرگرمي بهش نگريسته مي‌شه - ... اما در اينجا، تويِ لهستان -

مي‌بايست درک‌کرد که پولِ تنها .کافي نيست

بذارين اينجوري بگم که ... هر شغل و حرفه‌اي به‌همچنين نيازمندِ

همراهي و بازشناسي از سويِ مردم .و اشخاصِ شايسته و ذيصلاحه

منظورم اينه که .نيازمندِ چنين ملزوماتيه

.پالتوت يادت نره

.ممکنه سرما بخوري

.هوا خيلي سرده

،خيله‌خُب .برو ديگه

،يه‌زماني ... توده‌اي غول‌آسا از ماده

که فضا، کهکشان‌ها، منظومه‌يِ شمسي و خودمون ... ازش تشکيل‌شديم

در چيزي متمرکز شد ... و گردِ هم اومد که

.حالتِ ابتدايي ناميده مي‌شه ... يعني تبديل به نقطه‌اي شد که درش زمان وجود نداشت

.زمان به اون شکلي که ما امروزه درک مي‌کُنيم .و هيچ بُعدي هم نداشت

تخمين زده مي‌شه که ... حدوداً 10 ميليارد سال قبل

،اون نقطه دچارِ انفجار شد. و از اون لحظه به بعد ... تماميِ عالم

.در حالِ انبساط بوده

.صبرکُن - .در موردِ کهکشان‌ها هم اين موضوع صادقه -

آزمايشات بهمون نشون مي‌دن که کهکشان‌ها .دائماً دارن از همديگه دورتر و دورتر مي‌شن

،بنابراين تمامِ اون ماده‌اي که ما درونش هستيم .داره همينطور نازک‌تر و باريک‌تر مي‌شه

... و اين از موقعي شروع‌شده که - از همون لحظه‌يِ انفجار شروع‌شده، درسته؟ -

تويِ چه برج‌ِفلکي بدنيا اومدي؟

برج‌ِفلکي؟ چرا اينو مي‌پرسي؟

،تو شخصِ خودت رو دوست‌نداري .و از خودت خوشت نمياد

موقعيکه دراز مي‌کِشي و به خواب ميري .افکارِ مختلفي در قلبت وجود داره

سختي‌ها و محنت‌هايِ فراواني ،در زندگي داشتي

.و هنوز هم داري

!مرتيکه‌يِ مستِ عوضي !دست از سرم بردار

.برو. تنهام بذار .خواهش مي‌کُنم

.برو، و دست از تعقيب‌کردنم بردار

،خواهش مي‌کُنم .اينقدر دنبالم نيا

،يالا برو .ولم‌کُن

.فقط برو

.ساکت بشين .ساکت بشين

مجبوريم برايِ انتخابِ يه مسيرِ سريع‌تر ... تصميم‌گيري‌کُنيم. چونکه مي‌دوني

،وُلدِک»، تو ديروز اون بالا بودي» مگه نه؟

.آره و مشکلي نبود

،در فاصله‌اي معين، درختانِ سروِ کوهيِ درّه .مي‌گردند سرخ‌رنگ در پاييزهايِ هر ساله

منو ببخشين، باشه؟ .فقط چند لحظه

.ديگه وقتِ خوابه

اگه برات خيلي مشکله، پس مي‌بايست .سوارِ ماشين‌هايِ گذري بشي و برگردي

.ولي هيچ طوريت نمي‌شه

البته بايد چهار چشمي مراقب‌باشي، چونکه با اولين قدمِ اشتباه .به فنا مي‌ري و کلکت کَنده مي‌شه

!«فرانيو» داري بيدار مي‌شي؟ داري بيدار مي‌شي؟

!ميرِک»، التماست مي‌کُنم»

.باشه - .فقط لطفاً آب نريز -

.پس بلند شو ديگه - .الان بلند مي‌شم -

.خيله‌خُب

.وسائلتو جمع‌کُن .داريم راه مي‌افتيم

.بهتون مي‌رسم

چه خبر شده؟

.بيا

.معذرت مي‌خوام

از دانشجويانِ سالِ سوم درخواست مي‌شود" "... تخصصِ انتخابيِ خود را

شخصاً به دفترِ مديريت" ".اطلاع دهند

اينطور که شنيدم قصدِ اعتراض داري؟

.نه، به‌هيچ‌وجه

خيلي وقته که ديگه .بي‌خيالِ شورش و اعتراض شدم

ولي اونها ازم مي‌خوان انتخاب‌کُنم .و من نمي‌خوام انتخاب‌کُنم

اصلاً خوشم نمياد .هيچ انتخابي بکُنم

هيچکس بهتر از شما ... اينو نمي‌دونه که

.ما هيچي نمي‌دونيم .شما فيزيکِ مربوط به 20 سال قبل رو به ما ياد دادين

،که به‌نوبه‌يِ خودش خيلي هم خوبه ... ولي ما

... اصلاً در جريان نيستيم که

در فيزيکِ معاصر .چه خبره

.و اين يه شکافِ عظيمه ... بنابراين من از کجا بايد بدونم

که مي‌بايست سراغِ کدوم شاخه از فيزيک برم؟

و انتخابم چي بايد باشه؟ و در کدوم‌يکيش شانسِ موفقيت وجود داره؟

تو دوست‌داري موفق بشي؟ - خودِ شما چنين‌چيزي نمي‌خواي؟ -

ولي مسئله بر سرِ ،موفق‌بودن نيست

بلکه بر سرِ پيداکردنِ جايگاهيه ... که از اونجا

،بشه همه‌چيز رو در کُليتش ديد .جايي که بشه همه‌چيز رو در کنارِ هم قرار داد و تحليل‌کرد

.خُب تااندازه‌اي شانسش رو داري .اينشتين» و چند نفرِ ديگه تونستن موفق‌بشن»

ولي شايد شانسي که دارم بهت ميدم .يک در 10 هزاره

مسئله بر سرِ .اينشتين»‌شدن نيست»

فقط اينکه به‌هر‌حال دلم نمي‌خواد .دست به اون انتخاب بزنم

چون نمي‌خوام در يک تخصصِ محدود .گير کُنم

،خُب انتخاب‌کردن هرگز آسون نيست ،نه فقط در فيزيک

بلکه قطعاً تويِ زندگي هم .با چنين مشکلي مواجه مي‌شي