TÁR

LIVE ΤΙ ΩΡΑ ΞΥΠΝΗΣΕ ΤΟ ΠΡΩΙ

ΔΕΝ ΗΜΟΥΝ ΜΑΖΙ ΤΗΣ ΗΤΑΝ ΕΚΕΙΝΗ

ΤΟ ΚΟΡΙΤΣΙ ΜΑΣ ΞΥΠΝΑΕΙ ΝΩΡΙΣ

ΤΥΡΑΝΝΙΕΤΑΙ

ΧΑ! ΕΝΝΟΕΙΣ ΟΤΙ ΕΧΕΙ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ;

ΙΣΩΣ

ΑΚΟΜΗ ΤΗΝ ΑΓΑΠΑΣ ΛΟΙΠΟΝ;

Είσαι έτοιμη;

Όχι... αγνόησε το μικρόφωνο.

Κάνε σαν να μην υπάρχει.

Τραγούδησε σαν να μην υπάρχει.

- Είσαι έτοιμη; - Ναι.

Πάμε.

Εφόσον βρίσκεστε εδώ, ήδη την γνωρίζετε.

Και είναι μια απ' τις σημαντικότερες μουσικές προσωπικότητες του σήμερα.

Η Λύντια Ταρ είναι πολλά πράγματα.

Απόφοιτη σολίστ πιάνου απ' το Ινστιτούτο Κέρτις...

...μέλος της αδελφότητας "Φι Βήτα Κάπα" του Χάρβαρντ.

Πήρε το διδακτορικό Μουσικολογίας απ' το Πανεπιστήμιο της Βιέννης...

...με ειδικότητα στη μουσική των ιθαγενών...

...στην κοιλάδα Ουκαγιάλι στο ανατολικό Περού...

...όπου έζησε πέντε χρόνια με τη φυλή των Σιπίμπο-Κονίμπο.

Ως διευθύντρια ορχήστρας, η Ταρ ξεκίνησε την καριέρα της...

...με την ορχήστρα του Κλίβελαντ...

...μία απ' τις "Μεγάλες Πέντε" ορχήστρες.

Ακολούθησε μια σειρά από σημαντικές θέσεις...

...με συμμετοχή στην Ορχήστρα της Φιλαδέλφεια...

...στη Συμφωνική του Σικάγο...

...στη Συμφωνική της Βοστόνης...

...μέχρι τη στιγμή που ήρθε εδώ...

...στη δική μας Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης.

Με την τελευταία, διοργάνωσε...

...τα κοντσέρτα για τους μετανάστες, στον καταυλισμό Ζαατάρι...

...τα οποία παρακολούθησαν πάνω από 75.000 άτομα.

Έχει γίνει πολύ γνωστή για τις αναθέσεις στον τομέα της σύγχρονης μουσικής...

...στις, μεταξύ άλλων...

...Τζένιφερ Χίνκγτον, Κάρολαϊν Σο...

...Τζούλια Γουλφ και Χίλντουρ Γκουντναντότιρ.

Και κατάφερε να παιχτούν τα έργα τους...

...μαζί μ' εκείνα των σημαντικότερων συνθετών.

Έχει πει ότι...

"Αυτοί οι συνθέτες συνδιαλέγονται..."

"...και όχι πάντα με τον πιο ευγενικό τρόπο".

Η Λύντια Ταρ έχει γράψει επίσης, μουσική για θεατρικά και τηλεοπτικά έργα.

Είναι μία εκ των δεκαπέντε "EGOTs"...

...δηλαδή ανήκει στην ελίτ εκείνων που έχουν κερδίσει...

...και τα τέσσερα μεγαλύτερα βραβεία:

Έμι, Γκράμι...

...Όσκαρ και Τόνι.

Είναι, όπως φαντάζεστε, μια μικρή και απαστράπτουσα λίστα...

...που περιλαμβάνει τους Ρίτσαρντ Ρότζερς...

...Όντρεϊ Χέπμπορν, Άντριου Λόιντ Γουέμπερ...

...και φυσικά...

...τον Μελ Μπρουκς.

Το 2010, με την υποστήριξη του Έλιοτ Κάπλαν...

...ίδρυσε το Ίδρυμα Υποτροφιών Διευθυντών Ορχήστρας Accordion...

...που προάγει τις ευκαιρίες σε επιχειρηματικότητα και παραστάσεις...

...για γυναίκες διευθύντριες ορχήστρας...

...και τους επιτρέπει να συμμετέχουν σε μεγάλες ορχήστρες παγκοσμίως.

Το 2013, το Βερολίνο εξέλεξε την Ταρ βασική Διευθύντρια ορχήστρας...

...διαδεχόμενη τον Άντρις Ντέιβις.

Και έχει παραμείνει εκεί έκτοτε.

Όπως και ο μέντοράς της, ο Λέοναρντ Μπερνστάιν...

...τρέφει ιδιαίτερη αγάπη για τον Μάλερ...

...του οποίου τις εννέα συμφωνίες ηχογράφησε όσο ήταν στις "Μεγάλες Πέντε".

Παρόλ' αυτά δεν ολοκλήρωσε ποτέ τον λεγόμενο "κύκλο"...

...με μία και μόνο ορχήστρα μέχρι σήμερα.

Υπό τη διεύθυνσή της, το Βερολίνο ηχογράφησε οκτώ απ' τις συμφωνίες...

...αφήνοντας την σημαντικότερη, τη Συμφωνία Νο 5, για το τέλος.

Εξαιτίας της πανδημίας, αυτή η εκτέλεση...

...που ήταν προγραμματισμένη για τον περσινό χρόνο, ακυρώθηκε.

Λέγεται, όμως, ότι τον επόμενο μήνα, θα ηχογραφήσει ζωντανά την 5η...

...ολοκληρώνοντας τον κύκλο και η συλλογή θα εκδοθεί ολόκληρη...

...από την Deutsche Grammophon λίγο πριν την επέτειο γενεθλίων του Μάλερ.

Κι αν αυτά δεν είναι αρκετά, το νέο της βιβλίο, "η Ταρ για την Ταρ"...

...θα εκδοθεί με την επιμέλεια της Ναν Ταλίς στον εκδοτικό οίκο Νταμπλ Ντέι...

...λίγο πριν τα Χριστούγεννα...

...και θα 'ναι τέλειο δώρο για την κάλτσα στο τζάκι...

...ειδικά αν η κάλτσα είναι μεγάλου μεγέθους.

Το Νιου Γιόρκερ σάς καλωσορίζει. Ευχαριστούμε που είστε μαζί μας, Μαέστρο.

Σ' ευχαριστώ, Άνταμ. Σ' ευχαριστώ.

Λύντια, είδα...

Σ' είδα να κάνεις έναν μορφασμό καθώς μιλούσα για το βιογραφικό σου.

Ήταν επειδή παρέλειψα κάποιο σημαντικό επίτευγμα;

Ή μήπως ήταν ένδειξη ελαφριάς αμηχανίας...

...για την πολυσχιδή σου δραστηριότητα με αντίστοιχα επιτεύγματα;

Σήμερα, η λέξη "πολυσχιδής" ακούγεται υβριστική.

Θέλω να πω, η εποχή μας έχει να κάνει με την εξειδίκευση.

Όταν ασχολείσαι με πληθώρα πραγμάτων, μπαίνεις στο μικροσκόπιο.

- Οι καλλιτέχνες τυποποιούνται σ' έναν ρόλο. - Πράγματι... Συνέχεια.

Πιστεύεις, πάντως, ότι θα 'ρθει η ώρα που η κοινότητα της κλασικής μουσικής...

...δεν θα διαφοροποιεί πλέον τους καλλιτέχνες βάσει του φύλου τους;

Ίσως δεν είμαι η κατάλληλη ν' απαντήσω αφού δεν διαβάζω κριτικές.

- Ποτέ, αλήθεια; - Ποτέ.

Βρίσκω άτοπο, όμως, κάποιος να αισθάνεται υποχρεωμένος...

...να αντικαταστήσει το "Μαέστρο" με το "Μαέστρα".

Θέλω να πω δεν αποκαλούμε τις γυναίκες αστροναύτες, "αστροναύτισες".

Σωστά.

Όμως όσον αφορά στο θέμα διάκρισης των φύλων...

...δεν έχω κανέναν λόγο να παραπονιέμαι.

Και ούτε θα 'πρεπε να παραπονιούνται η Μαρίν Όλσοπ, η Τζοάν Φαλέτα...

...η Λοράνς Εκιλμπέι, η Νάταλι Στούτσμαν.

Υπάρχουν τόσες πολλές καταπληκτικές γυναίκες που προηγήθηκαν.

Γυναίκες που επωμίστηκαν το πραγματικά δύσκολο κομμάτι.

Συναρπαστικό. Ποιες ας πούμε;

Βεβαίως. Πρώτη και σημαντικότερη, η Νάντια Μπουλανζέ.

Αυτό θα 'ταν το αισιόδοξο παράδειγμα.

Το λυπηρό θα 'ταν η Αντόνια Μπρίκο...

...η οποία ήταν, από κάθε άποψη, μια απίστευτη διευθύντρια...

...όμως γκετοποιήθηκε στο διόλου γοητευτικό στάτους...

...μιας "προσκεκλημένης" διευθύντριας σε μια δευτεροκλασάτη δουλειά.

Δεν της δόθηκε ποτέ η ευκαιρία να διευθύνει μια μεγάλη ορχήστρα;

Φυσικά.

Και τη Φιλαρμονική του Βερολίνου και την Μετροπόλιταν...

...αλλά μόνο ως "προσκεκλημένη".

Ξέρεις, μέχρι τότε ήταν... είχε να κάνει με το φύλο.

Ευτυχώς, όμως, οι καιροί αλλάζουν και...

...η μεταστροφή σχετικά με το φύλο είναι...

...αν όχι ολοκληρωμένη, καλά εξελισσόμενη.

Μάλιστα... Θα συμφωνήσω μαζί σου.

Λύντια, να μιλήσουμε λίγο για τη μετάφραση;

Νομίζω ότι υπάρχουν ακόμη κάποιοι που βλέπουν τον διευθυντή...

...σαν έναν ανθρώπινο μετρονόμο.

Ναι, αυτό, εν μέρει, είναι αλήθεια.

- Ναι, αλλά... - Ο έλεγχος του χρόνου είναι κάτι δύσκολο.

- Υποθέτω ότι είναι κάτι σύνθετο. - Οπωσδήποτε.

Ο χρόνος είναι το πλέον σημαντικό κομμάτι.

Ο χρόνος είναι το απαραίτητο στοιχείο της ερμηνείας.

Δεν μπορείτε να ξεκινήσετε χωρίς εμένα.

Βλέπεις, εγώ ξεκινάω το ρολόι.

Το αριστερό μου χέρι σχηματίζει, αλλά το δεξί μου χέρι...

...σηματοδοτεί τον χρόνο και τον προχωρά.

Αντίθετα, όμως, μ' ένα ρολόι, κάποιες φορές το χέρι σταματά...

...που σημαίνει ότι και ο χρόνος σταματά.

Η ψευδαίσθηση είναι ότι, όπως και το κοινό...

...απαντάω στην ορχήστρα σε πραγματικό χρόνο...

...και αποφασίζω για τη στιγμή που θα τον ξεκινήσω ξανά...

...ή δεν θα του δώσω καμία σημασία.

Στην πραγματικότητα, απ' την αρχή...

...γνωρίζω ακριβώς, ποια είναι η χρονική στιγμή...

...και το ακριβές σημείο που εγώ κι εσείς, θα φτάσουμε μαζί στον προορισμό μας.

Για μένα, η μόνη αληθινή αποκάλυψη προκύπτει στην πρόβα...

Ποτέ μα ποτέ στην παράσταση.

Το ξέρω ότι είναι δύσκολη ερώτηση αλλά αν μπορούσες ν' αναφέρεις...

...ένα πράγμα που πήρες απ' τον Μπερνστάιν, ποιο θα 'ταν αυτό;

"Κάβανα".

Είναι η εβραϊκή λέξη για την προσήλωση στην έννοια ή στον σκοπό.

Ποιες είναι οι προτεραιότητες του συνθέτη και ποιες οι δικές σου...

...και πώς αυτές αλληλοσυμπληρώνονται;

Μάλιστα... "κάβανα".

Αυτή η λέξη σίγουρα θυμίζει και άλλα πράγματα στο κοινό μας.

Ναι, υποθέτω.

Σωστά θεωρώ ότι ο διευθυντής ορχήστρας δεν ήταν πάντα...

...παρών επί σκηνής στην κλασική μουσική;

Σωστά.

Νομίζω ότι κάπου διάβασα ότι υπεύθυνο ήταν το πρώτο βιολί.

Ναι, το πρώτο βιολί, άσχετα με το αν το επιθυμούσε ή είχε την ικανότητα.

Πότε άλλαξε αυτό και με ποιον;

Με τον Γάλλο συνθέτη Ζαν Μπατίστ Λυλί...

...ο οποίος, όπως αναφέρεται, χρησιμοποιούσε ένα μακρύ, μυτερό ραβδί...

...για να χτυπά τους χρόνους στο πάτωμα.

Κάτι που φαντάζομαι δεν εκτιμούσαν ιδιαίτερα οι μουσικοί.

Τέλος πάντων, αυτό έληξε κατά τη διάρκεια ενός κοντσέρτου...

...όταν ο Λυλί κατά λάθος κάρφωσε το πόδι του μ' αυτό και πέθανε.

Ναι, από γάγγραινα.

Όπως και να 'χει...

Όπως και να 'χει, ο διευθυντής...

...γίνεται απαραίτητος όσο τα σύνολα μεγαλώνουν.

Και πάλι επιστρέφουμε στον Μπετόβεν.

Αυτό δεν ξεκινάει με την όγδοη νότα.

Το ισχυρό μέρος του μέτρου... δεν ηχεί, σωστά;

Οπότε κάποιος πρέπει να ξεκινήσει τον χρόνο.

Κάποιος έπρεπε να βάλει τη σημαία του στην άμμο...

...και να πει "Ακολουθήστε με", σωστά;

Κι όταν αυτός ο κάποιος ήταν ο Λένι...

...η ορχήστρα ξεκινούσε για τα πιο απίστευτα ταξίδια.

Επειδή γνώριζε τη μουσική, ειδικά τον Μάλερ...

...το ίδιο καλά, αν όχι καλύτερα, απ' όλους τους άλλους.

Και συχνά πειραματιζόταν με τη φόρμα.

Επειδή ήθελε η ορχήστρα να νιώσει ότι δεν είχε δει ξανά...

...ούτε βέβαια ακούσει ποτέ πριν ή παίξει αυτή τη μουσική.

Έκανε πρωτοποριακά πράγματα...

...όπως το να αγνοεί το κανονικό τέμπο ή τελειώνοντας "μόλτο ριταρντάντο"...

...ακόμη κι αν δεν υπήρχε στην παρτιτούρα.

Έφτανε σε υπερβολές;

Όχι, όχι. Καθόλου.

Γιόρταζε τη χαρά της ανακάλυψής του.

Μας είπες πριν λίγο, ότι η αποκάλυψη για σένα συμβαίνει στην πρόβα.

Πότε θ' αρχίσει ξανά αυτή η διαδικασία για σένα;

Ξεκινάμε τη Δευτέρα.

Αμέσως;

Αυτή τη φορά θ' αποπειραθούμε...

...να μαντέψουμε τις προθέσεις του Μάλερ.

Γνωρίζουμε πολλά γι' αυτό με τις άλλες συμφωνίες του.

Η ποίηση του Ρίκερτ τον ενέπνευσε τόσο...

...που για χρόνια δεν έβαζε άλλα λόγια στη μουσική του.

Αυτό, όμως, αλλάζει με την 5η.

Η 5η είναι ένα μυστήριο.

Και το μόνο στοιχείο που μας αφήνει, βρίσκεται στο εξώφυλλο του χειρόγραφου.

Ναι, η αφοσίωση στη σύζυγό του, την Άλμα.