Karosta: Life After the USSR

LIEPAJA WEST-LETLAND

Er is veel criminaliteit in Karosta.

Ik weet dat er vreselijke dingen gebeuren als het donker is.

Dat heb ik gehoord.

Er wonen veel slechte mensen hier.

Er zijn veel mishandelingen.

Het is verpauperd. Veel huizen staan leeg.

Ik zag elke dag mensen de winkel ingaan...

en naar buiten komen met drank in hun hand.

Jong of oud, het maakte niet uit. Ze hadden altijd drank.

Nu is het een puinhoop, maar het kan niemand iets schelen.

Er wonen wel nog mensen. Dat is het trieste eraan.

Het is er somber en mistroostig. Het is de duistere kant van Liepaja.

De huizen zitten onder de graffiti, er ligt bloed en glas.

Daaraan zie je dat er wat gebeurd is.

Mensen denken dat we monsters zijn.

Ik kan niet uitleggen waarom.

Ze hebben het mis. Dat weet ik wel. Ze hebben het mis.

De stad is 25.000 inwoners verloren.

LOCO-BURGEMEESTER

En al die 25.000 inwoners leefden natuurlijk in Karosta.

Ze woonden in Karosta en gebruikten er de infrastructuur.

In één dag raakten we alles kwijt.

De basis is gebouwd...

FOTOGRAAF

door Alexander III.

Karosta is eind 19e eeuw, begin 20e eeuw gesticht.

Vijftig kilometer van Liepaja vandaan ligt de grens met Litouwen.

GIDS IN LIEPAJA

En Litouwen hoorde bij Duitsland.

Dit deel was van de Russische tsaar en hij verklaarde Duitsland de oorlog.

Hij had hier dus een goede verdediging nodig, dicht bij de grens.

Je kunt hier alleen komen...

van twee kanten.

Over de brug...

of door om te rijden.

Er waren grensposten...

met barricades.

Je kon er alleen langs...

als je geldige papieren had.

Er werden barakken gebouwd...

een legerhospitaal...

en een hoofdkwartier.

Vervolgens liet de tsaar...

de oostelijke brug bouwen.

Om die te laten bouwen kreeg hij het voor elkaar...

om mensen uit Frankrijk te laten komen.

Het waren de mensen...

die de Eiffeltoren hadden gebouwd.

In de Sovjettijd was dat gebied niet toegankelijk voor burgers.

Er woonden alleen mensen van het leger met hun gezin.

Karosta is gesticht als volledig onafhankelijk stadje.

Een klein stadje naast Liepaja.

Achter de brug...

waar tegenwoordig...

de duikbasis ligt...

werden betonnen bunkers gebouwd.

Daar lagen raketten opgeslagen die mogelijk...

tegen het Westen ingezet zouden worden.

Onder de Sovjets hadden we een gewoon leven.

Als er iets mis was, kon je altijd om hulp vragen.

En dan kreeg je hulp.

Tegenwoordig kun je dat aan niemand vragen...

want niemand neemt nog beslissingen.

DE JAREN NEGENTIG 'TIJD VAN CHAOS'

Er was een betonnen plein.

Daar stond een orkest...

en daar kwamen veel burgers op af.

Alle mensen stonden te huilen op straat...

toen het leger vertrok.

Dat was na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie.

De troepen waren hier gestationeerd...

en werden toen overgeplaatst.

Dat was toen Letland, Estland en Litouwen...

onafhankelijk werden.

Het was nadat Gorbatsjov en later Jeltsin zeiden:

'Neem zoveel soevereiniteit als je aankunt.'

Burgers die in Karosta woonden en voor het leger werkten...

en de soldaten zelf...

moest zich ergens anders vestigen.

Ze moesten weg uit hun huis.

Ze lieten zelfs hun meubels...

en andere bezittingen achter.

Andere mensen konden gratis in hun appartementen trekken.

Dat bood ze ook de mogelijkheid om te zien wat 100 jaar verborgen was.

Ze trokken de buurt in, en als een ander huis een mooiere voordeur had...

pakten ze die gewoon.

Ze namen zelfs badkuipen, deuren en ramen mee.

Alles wat ze maar konden weghalen in zo'n woning.

Zo werd deze wijk vernield.

Tegen de mensen hier in het centrum werd gezegd...

dat het er gevaarlijk was als het donker was.

Er zouden Russen zijn die vroegen:

'Waarom ben je hier? Wat doe je?' Het zou gevaarlijk zijn.

Ze vierden Russische feestdagen en alles wat te maken had...

met vieringen van het leger, zoals parades.

De verjaardag van de Russische tsaar, enzovoort.

De Letse feestdagen werden er niet veel gevierd.

De reden daarvoor kan zijn...

dat die mensen uit allerlei delen van Rusland kwamen.

De taal waarin ze communiceerden was Russisch.

Ze hoopten...

dat Letten de wijk in zouden trekken.

Maar de Letten weigerden dat en zeiden:

'Wij hebben de wijk nu in bezit...

maar het Russische leger zal terugkomen...

en alles weer innemen.'

Mijn hele gezin woonde in deze kamer.

Het was de Sovjet-Unie, dus hiernaast woonden onze buren.

INWONER VAN KAROSTA

Niet in het huis hiernaast, maar de kamer hiernaast.

En zij hebben ook weer hun gezin.

Een ander, kleiner gezin woonde in de kleine kamer.

We hadden één keuken, badkamer en wc met z'n allen.

Het was dus een zware tijd.

Omdat ik nog een kind was, dacht ik:

Dit is geweldig. Ik heb veel vriendjes en een heel grote familie.

Ik vond het leuk om hier te wonen.

Toen we verhuisden, dacht ik dat de flat in Karosta een tussenstop was.

Maar dat was het niet. Het was m'n nieuwe thuis. Nu is het mijn thuis.

Ik weet niet waarom.

We kregen gewoon een brief van de gemeente waarin stond:

'Sorry, maar jullie moeten eruit.'

Ik heb nu het gevoel dat ze me hebben bestolen.

Ze hebben me m'n huis afgenomen.

Dat is geen goed gevoel.

Taxichauffeurs wilden je er niet heen brengen.

Ze zeiden: 'Nee, daar brengen we je niet heen.'

Een ambulance weigerde naar Karosta te gaan om een baby te helpen.

Dat probleem werd pas opgelost...

toen de hoofdarts in de stad werd gebeld.

Als je het aankunt, overleef je, en anders ga je maar dood.

Ik woon hier nu 15 jaar en zo'n slechte plek is het niet.

Ik vind het hier fijn. Het is m'n thuis.

Het ziet er niet zo goed uit, maar vanbinnen is het prima.

Ik weet nog hoe het gebouw vroeger was. Toen was het nog geel.

Het was felgekleurd.

Ik weet het niet meer precies. De balkons waren groen of blauw.

Het was mooi, en nu is het meer grijs.

Niemand onderhield het, dus werd het een wetteloos gebied.

Er was geen politie of leger.

MEDE-OPRICHTER K@2

Er was niets.

Het grootste deel werd vernield en leeggeroofd.

Er wonen veel Russen.

Veel alcoholisten, drugsverslaafden en zwervers.

Maar wie ben ik dan?

Dit wordt allemaal veroorzaakt door de top in Riga.

De Letse overheid. Die is verantwoordelijk.

De overheid maakt het water troebel.

De mensen zijn gewoon mensen. Normale mensen. Een normaal volk.

De top veroorzaakt de problemen.

GEMEENTEHUIS LIEPAJA

De gemeenteraad heeft een aantal beslissingen genomen...

over wat er moest gebeuren met de gebouwen in Karosta.

Eén van de opties was dat partnerorganisaties...

ons daarbij zouden helpen.

We hebben de private sector gevraagd mee te werken aan de renovatie...

en de gebouwen te huren van de gemeente.

Maar helaas was de private sector ook behoorlijk arm in die tijd.

In de ogen van gewone mensen leek het erop...

dat alles verlaten was en in verval raakte.

Ik had de indruk...

INWONER VAN KAROSTA

dat dit de laatste plek was die ooit werd opgeknapt...

als dat al zou gebeuren.

De eerste paar keer dat ik hier kwam...

waren er meerdere metaalpunten in de buurt.

Daar kon je metaal inleveren voor geld.

Ze waren allemaal 24 uur per dag geopend.

Meerdere. Niet één, twee of drie, maar wel vier, vijf of zes in de buurt.

Mensen pakten dus spullen en verkochten ze.

De buurt is in korte tijd leeggeroofd.

Volgens de legende sloopte het Sovjetleger alles bij z'n vertrek...

maar dat klopt niet. Ze lieten alles in prima staat achter.

De diefstal en wetteloosheid begon anderhalf jaar later.

Dat ging door, en in zekere zin gebeurt het nog steeds.

Maar wie berooft nu een oude vrouw? Er valt niks te stelen van me.

Ze weten heel goed wie geld, goud of dollars heeft.

En wat hebben wij? Alleen wat kleingeld.

Wie naar de basis verhuisde kon voorheen z'n huur niet betalen.

Het zijn achtergestelde families of mensen met alcoholproblemen.

En dat maakt de stad er natuurlijk niet beter op.

Ik heb hier pas twee jaar geleden een sociale huurwoning gekregen.

Ik word boos als ik in de krant lees dat Karosta de achterstandswijk is.

Hoe moeten we dat opvatten?

Veel mensen zijn hierheen gestuurd...

omdat ze hun rekeningen niet konden betalen.

Maar zij betalen nu ook hun rekeningen en moeten ook hun kinderen kleden.

De inwoners van Liepaja, de mensen in de stad...

zagen Karosta altijd als iets vreemds, iets wat er niet bij hoorde.

En opeens was dat niet meer zo.

Opeens waren er geen slagbomen meer.

Opeens was het geen afgesloten gebied.

Je kunt er naartoe. Althans, nu wel.

Als je in de geest duikt van de mensen zie je dat dat gegroeid is...

van generatie op generatie.

Je hebt Liepaja en je hebt Karosta. Dat zijn twee verschillende dingen.

En vanaf 1994 was het gebied opeens weer toegankelijk.

Misschien komen ze uit een goed deel van de stad, zoals het centrum.