The Salt of the Earth (Le sel de la terre)

Một bộ phim về cuộc đời của một nhiếp ảnh gia.

Có lẽ cách tốt nhất để mở đầu

là nhắc lại nguồn gốc của một từ.

Trong tiếng Hy Lạp, "photo" nghĩa là "ánh sáng".

"graph" nghĩa là "viết, vẽ".

Về nghĩa đen, nhiếp ảnh gia là người vẽ bằng ánh sáng.

Người viết và vẽ nên thế giới bằng những mảng sáng và tối.

Serra-Pelada, mỏ vàng của Brazil...

ở ngay trước mắt tôi.

Khi tôi tiến đến rìa của cái hố khổng lồ đó...

lông tóc trên người tôi đều dựng đứng.

Tôi chưa từng thấy thứ gì giống như vậy.

Ngay tại đây, trong một khoảnh khắc, bỗng trải dài ra trước mắt tôi...

lịch sử của toàn bộ loài người...

Những kim tự tháp đang xây dựng...

ngọn tháp Babel...

những kho tàng của Vua Solomon...

Đó không phải là âm thanh của một cỗ máy.

Tất cả những gì bạn nghe thấy...

là tiếng rì rào của 50 nghìn con người trong một cái hố khổng lồ.

Những âm thanh hội thoại, tiếng ồn, âm thanh cơ thể...

trộn lẫn với âm thanh của tiếng lao động chân tay...

Tôi đã trở về buổi bình minh của nhân loại.

Thậm chí có lẽ nghe được cả âm thanh của vàng đang thì thầm với linh hồn của những con người này.

Nơi này cần phải dẹp bỏ.

Vì không phải tất cả đều là vàng.

Những con người này phải leo lên những cái thang bé tí...

rồi dẫn đến những cái thang lớn hơn...

để lên đến mặt đất.

Bạn sẽ không muốn bị ngã khỏi đó đâu.

Nếu ngã từ đó xuống bạn cũng sẽ kéo theo những người khác.

Ngày nào tôi cũng phải lên đó vài lần...

nhưng chưa bao giờ nghĩ mình sẽ ngã.

Chẳng ai ngã cả.

Bạn đến đó để khuân vác, không phải để ngã.

Còn trường hợp của tôi, là đến để chụp ảnh.

Những người này leo lên đó 50 đến 60 lần một ngày.

Cách duy nhất để xuống một cái dốc như thế này...

là chạy.

Dừng lại là ngã ngay.

Tất cả những người này hình thành nên một thế giới cực kỳ có tổ chức...

nhưng hoàn toàn điên rồ.

Bạn sẽ có cảm tưởng như họ là những nô lệ...

nhưng không chỉ là một nô lệ đơn thuần.

Họ là nô lệ của tư tưởng ham muốn giàu có.

Mọi người đều muốn giàu có.

Đủ các thành phần: trí thức, tốt nghiệp đại học...

nông dân...

lao động thành thị...

Mọi người từ mọi tầng lớp xã hội đều muốn thử vận may.

Vì khi bạn đào trúng vỉa quặng vàng...

tất cả những người cùng đào trong khu vực nhỏ đó...

đều có quyền chọn một bao tải.

Và trong cái bao tải mà họ chọn đó...

- thì đây chính là góc nhìn về nô lệ -

hoặc là trắng tay, hoặc là một ký vàng.

Trong chính khoảnh khắc đó, tự do của một con người sẽ biến mất.

Những ai từng chạm tay vào vàng...

sẽ không bao giờ có thể từ bỏ.

Lần đầu tôi thấy tấm hình này, trong một gallery,

là hơn 20 năm về trước.

Không biết ai đã chụp nó.

Dù là ai, tôi cũng nghĩ, đó hẳn là một nhiếp ảnh gia tuyệt vời,

và cũng là một người thích phiêu lưu.

Đằng sau có một con dấu và chữ ký,

Sebastião Salgado.

Tôi đã mua một bức.

Người chủ gallery lấy ra những bức ảnh khác nữa,

của cùng tác giả này, từ một ngăn kéo.

Những gì nhìn thấy đã tác động sâu sắc đến tôi,

đặc biệt là bức này:

Chân dung một người phụ nữ Tuareg bị mù.

Nó khiến tôi không cầm được nước mắt, thậm chí khi nhìn vào nó hằng ngày,

kể từ khi tôi treo nó phía trên bàn làm việc.

Lúc đó tôi biết chắc một điều về Sebastião Salgado,

ông ấy thực sự quan tâm đến mọi người.

Điều đó có ý nghĩa rất nhiều, trong cuốn sách của tôi.

Cuối cùng thì, con người cũng giống như muối trên trái đất.

Sau đó một thời gian, chúng tôi gặp nhau và nói chuyện

về cuộc sống của ông ấy, về công việc,

và về khởi nguồn của tất cả những thứ này.

MUỐI CỦA TRÁI ĐẤT

Nếu bạn đặt nhiều nhiếp ảnh gia vào cùng một nơi...

tất cả họ sẽ cho ra những bức ảnh rất khác nhau.

Vì hiển nhiên là họ đến...

từ những nơi rất khác nhau.

Mỗi người hình thành nên một cách nhìn...

tùy thuộc vào quá khứ của họ.

Tôi cảm thấy đúng như vậy trong trường hợp của mình...

Tôi học được cách định hình nên cái nhìn của mình tại đây, ngay chỗ này.

Tôi có một thế giới lý tưởng của mình.

Tôi đã đi bộ cùng cha mình một quãng đường dài...

băng qua nông trại này.

Chúng tôi đến đây để ngắm cảnh.

Phía sau mỗi ngọn núi là một câu chuyện, là một điều gì đó đáng để xem.

Tôi mơ mộng rất nhiều ở nơi này.

Tôi muốn vượt qua những ngọn núi, tôi muốn biết tất cả.

Hành trình cùng Sebastião Salgado

Sebastião là một người tự do.

Nó luôn du ngoạn...

không giống những ai mà tôi thấy.

Bố tôi cũng như vậy, không bao giờ dừng lại.

Ông đi lại như con thoi.

Như Sebastião vậy.

Anh nghĩ có thể nó ở Vitoria, thì nó đã ở đó rồi...

hoặc lên phía bắc làm mấy việc chính trị.

Nếu không có đám bạn học thì có lẽ nó đã không hoàn thành được chương trình học.

Tiao là một thằng bé tinh quái khi nói về việc học.

Một đứa khó bảo, nhưng nó đã cố gắng để lấy được bằng kinh tế học.

Tôi thì muốn nó thành luật sư.

Nó học được một năm luật...

thì chuyển sang kinh tế, phù hợp hơn với nó.

Đó là Sebastião Salgado.

Cha của Salgado.

Ông ấy đặt tên mình cho đứa con trai duy nhất,

cho dù anh ấy dành cả đời ngao du không mệt mỏi,

thì cuối cùng cũng thấy được lợi ích của việc người cha bắt đi học

theo cách mà anh ấy không thể tưởng tượng ra.

Chuyên ngành kinh tế trang bị cho anh

một kiến thức vững chắc

về thị trường, giao thương, công nghiệp,

giúp anh biết được thứ gì đang thống trị thế giới này.

Với nhân vật chính của chúng ta, mọi thứ bắt đầu từ thị trấn nhỏ

vùng Aimorés, trung tâm của Brazil.

Dưới bầu trời rộng lớn nơi đó là nông trại của cha anh.

Và cánh rừng Atlantic bạt ngàn.

Còn có một con sông, lúc đó tàu bè vẫn qua lại được.

Nhưng trên hết, là những đoàn tàu dài như vô tận băng qua đó,

chở theo khoáng sản, quặng sắt,

từ đó đi ra thế giới.

Cho đến giờ, nơi này vẫn là

khu vực khai thác mỏ lớn nhất hành tinh.

Đây là nơi chàng trai Sebastião đã lớn lên,

cùng 7 chị em gái,

đúng là cuộc sống.

Suốt những mùa hè, anh rong ruổi

dọc theo bờ sông Rio Doce, "Dòng sông ngọt ngào."

Đó là nơi giờ ta đứng.

Và là nơi đoàn làm phim đang có mặt.

Tôi học được một điều.

Khi một nhiếp ảnh gia đứng trước ống kính của bạn,

điều đó rất khác so với việc quay phim bất cứ người nào khác.

Anh ấy không đứng ở đó để diễn hay thoại.

Mà bằng chuyên môn của mình, anh ấy phản ứng, phản hồi,

thông qua thứ vũ khí mà anh ấy đã chọn, là chiếc máy ảnh.

Wim, tôi chụp cậu tấm này đẹp lắm.

Trong bức này, ông ấy không chỉ chụp mình tôi.

Ông ấy đưa cả hai chúng tôi vào ống kính.

Anh chàng kia là đạo diễn đồng nghiệp với tôi, con trai cả của ông ấy, Juliano.

Anh ấy đã sớm đi cùng cha mình

trong nhiều chuyến hành trình với chiếc máy ảnh,

những nơi như Papua New Guinea, như bạn vừa thấy,

hoặc tới đây, một hòn đảo hẻo lánh

tận phía bắc vùng biển phía Đông Siberi.

Tôi cũng ước ao được đến đó.

Cha con Salgado đã mời tôi tham gia với họ,

và tiếp tục bộ phim này cùng nhau,

để thêm góc nhìn cho chuyến phiêu lưu của họ, tôi đoán vậy.

Tôi chẳng do dự một chút nào.

Còn đòi hỏi gì nữa chứ?

Cuối cùng, tôi có thể hiểu người đàn ông này,

biết được điều gì truyền cảm hứng cho ông,

và tại sao những gì ông ấy làm lại gây ấn tượng mạnh với tôi như vậy.

Tôi đã khám phá được nhiều hơn một chút,

chứ không chỉ đơn thuần là một nhiếp ảnh gia.

Sebastião lên tàu khi mới 15 tuổi,

rời thị trấn nhỏ,

đến trường trung học ở tỉnh trung tâm Vitoria.

Chàng trai trẻ của chúng ta,

ban đầu không biết làm gì với số tiền trong túi.

Anh ấy chưa bao giờ tiêu tiền.

Ở nông trại, người ta tự làm ra mọi thứ,

nên những tuần đầu tiên, anh ấy luôn đói dù ở thành phố lớn,

sợ phải vào quán gọi gì đó để ăn.

Không biết Sebastião của chúng ta sẽ như thế nào

nếu không có người phụ nữ trẻ này xuất hiện.

Lélia.

Cô ấy 17, sinh viên âm nhạc, và đẹp tuyệt vời.

Đó là tình yêu sét đánh.

Khi Sebastião giành được học bổng master ngành kinh tế

tại đại học São Paulo,

họ chuyển đến đó và cưới nhau.

Giữa những năm 60,

họ đều theo chính trị cánh tả,

như nhiều bạn học ở Paris, Berlin hay Chicago.

Brazil lúc đó dưới chế độ độc tài,

nên luôn có những nguy hiểm thường trực về việc bị bắt giữ,

trục xuất và tra tấn.

Vào tháng 8 năm 1969,

Sebastião và Lélia rời quê hương

lên tàu sang Pháp.

Sebastião tiếp tục theo kinh tế học,

còn Lélia thì học kiến trúc.

Vào một ngày kỷ niệm, cô mua một cái máy ảnh để phục vụ công việc,

và người vui thú nhất với nó lại là Sebastião.

Tấm hình đầu tiên của anh ấy tất nhiên là chụp Lélia.

Về sau Sebastião vào làm việc tại International Coffee Organization

và rồi họ chuyển đến London.

Để tìm kiếm sự nghiệp tại World Bank,

anh thường xuyên công tác tới Châu Phi để khảo sát các dự án phát triển.