Fanny and Alexander (Fanny och Alexander)

proloog

niet enkel ter vermaak

Fanny.

Mama.

Siri.

Maj.

Grootmoeder.

Ik ben koning van zeventien landen.

Dus volg mijn bevelen op.

Alexander, wat is er?

Zullen we nog even kaarten voordat we gaan eten?

eerste bedrijf

de familie Ekdahl viert Kerstmis

Het duurt elk jaar nog langer.

Beste Josef, vrees niet.

Uw engel is steeds aan uw zijde.

Ik breng u nu in haast een bericht...

van uw schepper en uw god.

Wek Maria en het kind...

en breng ze gauw in veiligheid.

Herodus, de moordenaar...

is een gevaar voor elke jongensbaby in dit land.

Ik heb uw boodschap goed begrepen.

Ik zal doen wat u mij gebiedt.

Loof de Heer op z'n troon...

die m'n enige zoon beschermt.

En zo, beste mensen, eindigt ons spel.

Alles komt goed, alles gaat wel.

Gods zoon is gered van het zwaard...

onze verlosser, Jezus Christus.

We weten dat Hij in Zijn genade...

elke vrouw, man en kind beschermt.

Al dwalen wij af naar Bethlehem...

de ster in het oosten leidt ons naar huis.

Moge elke ster...

z'n licht helder laten schijnen.

We wensen allen een vrolijke kerst...

ver weg en dicht bij huis.

Laat niemand verdwalen in het donker.

We wensen allen een vrolijk kerstfeest toe.

De familie Ekdahl geeft elk jaar een kerstfeest voor het personeel.

De gasten zijn van een ander slag dan de bezoekers van het restaurant.

Toch wil ik geen hooghartige blikken of opgetrokken wenkbrauwen zien.

Ik wil hartelijkheid, warmte en gedienstigheid zien. Is dat duidelijk?

Ja, meneer. - Mooi. Alma en Petra, pak de kerstmand.

Ik pak de punch.

Iedereen klaar? - Ja, meneer.

Voorwaarts, mars.

Kom nou mee, Carlchen. We kunnen niet weer te laat bij mama aankomen.

Kom mee.

Zo, kom nou.

Maak voort. Kom mee.

Kom nou maar.

Vrolijk kerstfeest.

Vrolijk kerstfeest, Oscar.

Tast toe, allemaal. Ga jullie gang. Wees niet beschroomd.

Tast toe.

Als je Ismael z'n eten hebt gebracht...

doe je de lichten in de winkel uit en sluit je de deur.

Ik heb de sleutel bij me.

Goedenacht, Aron.

Goedenacht, oom Isak.

We vieren nu al voor de 34e keer samen Kerstmis.

Is het echt, Ester? - Ja, de 34e keer.

Ja ja, kijk eens aan.

Ja, het is wat.

Dierbare Ester..

Goedenavond, mevrouw Ekdahl. - Dag, meisjes.

Alida, ga maar naar de anderen. - Dank u, mevrouw Ekdahl.

Waarom ben je zo somber? - Ik ben niet somber.

Ik zie het toch. Je bent altijd somber met de kerst.

Ik weet niet wat u bedoelt. - Hoor je wat ik zeg? Je bent somber.

Oud kreng.

Beste vrienden.

Al 22 jaar houd ik hier in m'n hoedanigheid van theaterdirecteur...

een toespraak.

Ik ben daar niet echt goed in.

Vooral niet..

Als je mij vergelijkt met m'n vader...

die briljante toespraken gaf...

en die...

Mijn enige talent, als je 't in mijn geval al een talent zou kunnen noemen...

is dat ik van deze kleine wereld hou...

binnen de dikke muren van het theater.

En ik hou heel veel van de mensen die in deze kleine wereld werken.

Daarbuiten is de grote wereld...

en soms slaagt onze kleine wereld er in...

om even een afspiegeling te zijn van die grote wereld...

zodat we die een beetje beter begrijpen.

Of misschien is het zo dat we de mensen die hier komen...

de kans geven om heel even...

een paar seconden lang...

heel even...

de harde buitenwereld te vergeten.

Ons theater is een kleine...

een kleine kamer...

waar orde, regelmaat, zorg...

en liefde heersen.

Ik weet niet waarom ik me zo...

vreemd plechtig voel...

op deze avond.

Ik kan niet uitleggen hoe ik me voel. Ik moet het kort houden.

M'n vrouw, ik en de rest van de familie Ekdahl...

broer Carl... Ik geloof dat hij hier is. - Ja, hier ben ik.

We wensen jullie allemaal een zalig en vrolijk kerstfeest.

We zien elkaar weer na de kerst, gesterkt in lichaam en ziel.

Vrolijk kerstfeest.

Isak...

Vrolijk kerstfeest.

Ik weet niet waar iedereen is.

Ze hadden al lang hier moeten zijn.

Oscar houdt vast een lange, saaie toespraak.

Volgens mij hoor ik ze op straat. - Ester, breng m'n bontjas.

Daar komt m'n familie.

Vrolijk kerstfeest.

Vrolijk kerstfeest.

Mama, wat zie je er prachtig uit.

Vrolijk kerstfeest.

Wat is er, lieverd?

Tante Emma, wat fijn dat je er bent.

Hallo, Emma. Welkom.

De vraag is alleen waar Carl en Lydia zijn?

Misschien vergissen ze zich in de tijd. - Het kerstdiner begint altijd om half vijf.

Alexander, ga eens kijken of oom Carl en tante Lydia nog thuis zijn.

Kom nou, Carlchen. - Houd je mond.

We zijn er weer het laatst. - Houd op. Ik doe dit voor jou.

Niet meer, mein Carlchen.

Mama... - Dag, Carl.

Vrolijk kerstfeest, tante.

Zo, nu kunnen we eindelijk aan tafel.

Nu voor de eerste keer zing hop faderallan lallan lay

en wie de eerste slok niet neemt zal ook de tweede overslaan

nu voor de eerste keer

zing hop faderallan lallan lay

Proost, Isak. En Alida, proost. - Proost.

Ik heb last van m'n maag. Ik moet een pil nemen.

Wat vreselijk, meneer Jacobi. - De familie Ekdahl wordt nog m'n dood.

Na de vorige kerst heb ik drie weken in bed gelegen met pijn aan m'n nieren.

Je meent het. - Alsof ik een kind moest baren.

Heb jij kinderen? - Lieve hemel, nee.

Waarom vraagt u dat? - Ik heb een huishoudster nodig, Alida.

Dank u wel, maar ik ben heel gelukkig bij de familie Ekdahl.

Laten we er na Nieuwjaar nog eens over spreken.

Praten kan altijd.

M'n broer Gustav Adolf Ekdahl is een fijne vent.

Daarna braad je de borst.

Maar er moet veel boter in de pan.

Je braadt een stuk varkensvlees en legt het gehakt op het borststuk.

Daarop het varkensvlees. Begiet dat met de portsaus met champignons.

Heb je geen trek?

Je eet zelf ook niets.

Het valt niet mee, dat zeg ik je. - Nee, zeg dat wel.

Het hoort niet, dat iedereen zo bij elkaar zit.

Ik ben het helemaal met je eens. Het hoort niet.

De hogere stand en de bedienden aan een tafel.

De oude meneer heeft het zo besloten. - Dat mag zo zijn, maar het is gênant.

Dat is het zeker.

Vermaak je je een beetje, Fanny?

We zitten veel te lang aan tafel. - Dat is waar.

Ben je benieuwd naar je geschenken? - U niet dan, oom Gusten?

Natuurlijk wel, m'n kind. Ik ben zo benieuwd wat deze avond gaat brengen.

Frau von Bahlen?

M'n echtgenoot heeft me gevraagd om te zingen na het diner.

Ik heb gezegd dat ik dat niet kon doen, maar hij drong aan.

Hij zegt dat mijn gezang 'm doet denken aan onze jonge jaren in München.

M'n man is zo ontroerend, Frau von Bahlen.

Soms is hij net nog een kind.

Je vader is een fijne man.

Je denkt dat ik de spot met je drijf.

Verre van dat. Dat doe ik nooit als ik me goed voel.

Geloof dus maar wat ik zeg, Petra.

Daarna doe je er wortels bij, spruitjes, rode kool en bloemkool.

En dan giet je er cognac overheen.

Dat eten we met Driekoningen, als we dat halen.

Beste vrienden.

Ik wil graag een toespraak houden. - Bravo.

Maar ik doe het niet.

Proost, Carl.

Dit is het 24e kerstfeest met de familie. - Meen je dat nou, Emma?

Zeker. M'n Karl-Henrik is in '79 gestorven.

Is het al zo lang geleden? - Ja.

Hij zou nu 98 zijn geweest. - Wat een leeftijd, Emma.

Ik was negentien toen we trouwden. - Was je toen pas negentien?

Er was een groot leeftijdsverschil. - Ja, maar jullie waren dol op elkaar.

M'n zus heeft ook een oudere man.

Dat weet ik. Een prachtige bruiloft.

Na drie maanden liet hij haar een fortuin na.

Dat was bij Karl-Henrik anders. - Ja, dat klopt.

Putte, ga nou eindelijk eens netjes zitten.

Ellebogen van tafel en rechtop zitten. Je tafelmanieren zijn verschrikkelijk.

Berta, jij zit naast papa.

Wil je hem vragen of ik niet op kerstavond op m'n kop hoef te krijgen?

Siri? - Wat is er, Jenny?

Ben je boos?

Helemaal niet. Waarom vraag je dat?

De anderen lachen, en jij niet.

Sommige mensen valt het lachen zwaar.

Waarom?

Sommige mensen hebben bijvoorbeeld een groot verdriet.

Wordt dat groter als anderen vrolijk zijn?