The Old Man and the Sea

Lão đã già, một mình một thuyền câu cá trên dòng Nhiệt lưu

và đã 84 ngày qua lão không bắt được lấy một mống cá nào.

40 ngày đầu thằng bé đi với lão.

Nhưng sau 40 ngày không câu được cá, cha mẹ thằng bé bảo nó

rằng rốt cuộc bây giờ ông lão đã hoàn toàn salao,

cách nói tệ nhất của vận rủi,

rồi buộc nó đi theo thuyền khác

và ngay trong tuần lễ đầu tiên thuyền ấy đã câu được 3 con cá lớn.

Ông lão dạy thằng bé câu cá và nó quý lão..

Ông lão gầy gò, giơ cả xương, gáy hằn sâu nhiều nếp nhăn.

tay lão hằn những vết sẹo sâu bởi kéo những con cá lớn.

Nhưng chẳng có vết nào trong số sẹo ấy còn mới cả.

Chúng cũ kỹ như mấy vệt xói mòn trên sa mạc không cá.

Mọi thứ trên cơ thể lão đều toát lên vẻ già nua, trừ đôi mắt;

chúng có cùng màu với nước biển, vui vẻ và không hề thất bại.

Điều đó khiến thằng bé buồn khi hằng ngày thấy ông lão trở về với chiếc thuyền không,

nó luôn xuống giúp lão mang khi thì cuộn dây, cái lao móc săn cá,

khi thì cái sào hay tấm buồm quấn quanh cột.

Tấm buồm được vá bằng bao bột, cuộn lại

trông như một lá cờ bại trận triền miên.

Chẳng ai ăn trộm đồ đạc của ông lão,

nhưng tốt hơn thì cứ đưa cánh buồm, cuộn dây nặng vào nhà

bởi sương có thể làm chúng hỏng

và dẫu cho lão có hoàn toàn tin chắc là chẳng có người nào ăn cắp của lão

thì lão vẫn nghĩ cái móc và ngọn lao

hẳn có sức cám dỗ khi để trên thuyền.

Mấy tay đánh cá thành công của ngày ấy đã trở về, xả thịt con cá kiếm của họ,

sắp đầy lên hai tấm ván, mỗi người khiêng một đầu đi xuyên đến nhà để cá,

đợi chiếc xe tải ướp lạnh đưa đến chợ Havana.

Cháu có thể mời ông một ly bia ở khách sạn Terrace chứ?

“Tại sao lại không?”, ông lão nói. “Dân chài với nhau cả mà”.

Cho hai ly bia, ông Martin.

Họ ngồi ở Terrace và rất nhiều người đánh cá trêu ông lão

nhưng lão không giận.

Lão không nhớ tính nhún nhường của mình có từ bao giờ

nhưng lão biết đã có nó

và lão biết nó chẳng có gì xấu hổ và cũng chẳng mảy may phương hại đến niềm kiêu hãnh thực sự.

Một số ngư dân lớn tuổi hơn, nhìn lão và cảm thấy buồn.

Nhưng họ không để lộ ra mà chỉ từ tốn nói về dòng chảy,

độ sâu buông câu,

về thời tiết tốt, ổn định và về những thứ họ đã nhìn thấy.

-Ông Santiago! -Hả?

-Cháu đi kiếm giúp ông mấy con cá mòi cho ngày mai nhé?

Đừng.

-Đi chơi bóng chày đi. ông vẫn có thể chèo và vẫn còn quăng lưới được.

-Cháu biết nơi cháu có thể kiếm được bốn con mồi

Hôm nay ông vẫn còn mấy con.

Để cháu đi kiếm bốn con tươi

-Một thôi -Hai

Hai.

-Cháu không ăn cắp đấy chứ? -Cháu không. Cháu mua

Cảm ơn cháu

-Nếu cháu không được câu cá với ông thì cháu muốn giúp ông việc gì đó !.

Cháu đã mua bia cho ông ! ,

Cháu thực sự là đàn ông rồi !.

Họ cùng đi bộ trên con đường đến lều ông lão

Ông lão dựng cột buồm với lá buồm quấn quanh vào vách lều.

Trong lều có một cái giường, một cái bàn, một cái ghế

và một cái bếp trên nền đất để nấu bằng than củi.

Trên bức tường màu nâu , có hai bức ảnh màu

của Chúa Jesus và Đức Mẹ Đồng Trinh xứ Cobre.

Đấy là di vật của vợ lão.

Có dạo bức ảnh tô màu của vợ lão cũng được treo trên tường

nhưng rồi lão đã tháo xuống bởi nó khiến lão càng cô đơn hơn khi nhìn thấy,

lão để nó trên giá trong góc dưới chiếc sơ mi sạch của lão.

Mai là ngày thứ tám mươi lăm

85 là số may mắn.

-Cháu có muốn thấy ông mang về 1 con cá nặng trên 1 ngàn cân Anh như thế nào không?

-Bây giờ ông còn đủ sức khoẻ câu 1 con cá thực bự không?

Ông nghĩ được

và có nhiều ngón nghề

-Ông Santiago Cháu có thể lại đi cùng ông.

Chúng ta đã có ít tiền rồi.

-Đừng. Cháu đang đi với con thuyền may mắn. Hãy ở lại với họ

-Ông còn nhớ có hồi bao nhiêu ngày ta không bắt được cá

-nhưng sau đó trong ba tuần lễ ngày nào ta cũng vớ được cá lớn

Ông nhớ

-Ông biết cháu đã không rời bỏ ông vì thiếu lòng tin

-Tại cha cháu bắt làm như thế. Cháu còn nhỏ, cháu phải nghe lời cha

-Ông hiểu -Đấy là chuyện thường tình.

Cha cháu chẳng tin đâu.

-Nhưng chúng ta tin, đúng không? -Vâng

-Nếu cháu là con ta thì ta sẽ đưa cháu đi cầu may một phen

-Nhưng cháu là con của cha mẹ cháu và cháu đang đi trên con thuyền may mắn

Ông có gì ăn không?

-Một niêu cơm gạo vàng với cá. Cháu có muốn ăn không?

Dạ không. Cháu sẽ ăn ở nhà.

-Cháu có thể mang cái lưới quăng đi chứ? -Dĩ nhiên

Ông có tờ báo hôm qua.

Ông sẽ đọc về trận bóng chày

Không có cái lưới quăng nào cả, thằng bé nhớ rõ cái lúc họ bán nó.

Nhưng ngày nào hai ông cháu cũng vờ tưởng tượng như thế.

Và thằng bé cũng biết chẳng có niêu cơm gạo vàng và cá nào cả.

Thằng bé không chắc liệu cái tờ báo hôm qua ấy có phải là sản phẩm của trí tưởng tượng nữa không.

Nhưng ông lão đã lôi tờ báo từ dưới giường ra.

Hãy giữ ấm ông ạ

Nhớ là chúng ta đã qua tháng chín

Tháng này là mùa cá lớn

Vào tháng năm thì ai cũng có thể trở thành người đánh cá

Cháu sẽ trở lại khi có cá mồi.

Rồi ông kể cho cháu về trận đấu bóng chày đó.

- Này Manolin, chơi nào. - Chơi bài cơ bản.

Ừ chơi.

- Manolin. - Lấy 2 phần cơm. Lấy đi nào

Cháu không ăn cơm ở nhà à?

-Cháu phải trả bao nhiêu? -60 cent

Chưa may mắn à?

Cháu biết, có lẽ không may mắn chút nào cả Có lẽ ông ấy quá già rồi.

Ông ấy không quá già đâu. Rồi bác sẽ thấy

-Bác nói có lẽ -Ngay cả có lẽ cũng không

Thôi được rồi

Bác hy vọng khi bác già Bác có con trai đi câu với bác

Khi thằng bé trở lại ông lão đã ngủ trên ghế,

mặt trời đã lặn.

Đôi vai của lão vẫn chắc nịch dẫu đã rất già,

cả cái cổ vẫn còn khỏe,

những nếp nhăn mờ đi khi ông lão ngủ gục

cái đầu ông lão cũng đã rất già

và khi đôi mắt nhắm lại thì khuôn mặt lão không còn sinh khí.

Ông ơi, dậy đi

Ông lão mở mắt, ngơ ngác một lúc

rồi mới tỉnh hẳn.

Rồi lão mỉm cười.

Cháu có cái gì đấy?

Đồ ăn tối Ông không đói lắm đâu

Thì cứ ăn vậy. ông không thể không ăn mà bắt cá được

Vẫn cứ câu được

Trong lúc cháu còn sống thì ông không phải nhịn đói mà đi câu cá

Vậy thì hãy sống cho thật lâu và quan tâm đến bản thân mình

Ai cho cháu mấy món này?

Bác Martin. Chủ quán

À...

Ông phải cảm ơn bác ấy

Cháu đã cảm ơn rồi ông không phải cảm ơn bác ấy nữa

Họ đã ăn mò trong bóng tối, không có đèn trên bàn

Ông lão kể cho thằng bé về trận đấu bóng chày

về cầu thủ Di Maggio vĩ đại

và về các cầu thủ khác trong đội

Kể cho cháu nghe về danh thủ John J. McGraw đi.

Thỉnh thoảng vào những ngày xa xưa ấy,

anh ta thường đến Terrace.

Đầu óc anh ta dồn hết cả vào ngựa và bóng chày.

Lúc nào anh ta cũng giữ danh sách ngựa trong túi áo

Và thường xuyên anh ta nói tên ngựa trong điện thoại.

Cứ xướng tên qua điện thoại?

Bởi vì lúc nào anh ta cũng đến đây

Nếu hằng năm Durocher cứ đến đây

thì chắc cha cháu sẽ nghĩ anh ta là tay quản lý cừ khôi nhất

Thật ra ai là ông bầu vĩ đại nhất Luque hay Mike Gonzalez?

Ông nghĩ hai người ngang nhau

Đôi khi ông cũng muốn đưa Di Maggio vĩ đại đi câu

Người ta bảo cha anh ấy là ngư dân

Có lẽ anh ấy cũng nghèo như ta và sẽ thông cảm.

Giờ thì ông nên ngủ đi để sáng mai khỏe khoắn.

Cháu mang mấy thứ trả Terrace

Tạm biệt. Sáng mai ông sẽ gọi cháu dậy. Ông là cái đồng hồ của cháu.

Tuổi tác là đồng hồ của ông

Chúc ông ngủ ngon Cảm ơn.

Tạm biệt.

Thằng bé đi rồi và lão già nghĩ: Tại sao người già lại thức giấc sớm?

Phải chăng là muốn có một ngày dài hơn?

Lão quấn chiếc quần quanh tờ báo làm gối.

Lão cuộn người trong chăn,

nằm lên những tờ báo cũ

trải trên giát giường.

Lão ngủ ngay

và mơ về châu Phi, khi lão hãy còn là một chú nhóc,

với những bờ biển cát vàng, cát trắng trải dài, trắng đến nỗi làm mắt đau nhức,

những mũi đất cao nhô ra biển, những ngọn núi xám đồ sộ.

hằng đêm lão về lại bờ biển ấy và trong mơ lão nghe tiếng sóng gầm,

thấy đoàn thuyền của người bản địa đang trườn qua những con sóng.

Khi ngủ, lão ngửi thấy mùi nhựa đường, mùi gỗ sồi lát boong tàu;

rồi lão ngửi thấy hương vị châu Phi theo làn gió đất phả tới vào buổi sáng.

Thông thường khi ngửi thấy làn gió nội địa, lão thức dậy,

mặc đồ, đến đánh thức thằng bé.

Nhưng đêm nay, gió nội địa đến rất sớm

và trong mơ lão biết hãy còn quá sớm nên lão tiếp tục mơ

để thấy những mỏm trắng xóa của những hòn đảo nhô trên biển,

lát sau lão mơ về những hải cảng khác, những vũng tàu đậu khác của quần đảo Canará.

Lão không còn mơ về bão, không còn mơ về đàn bà,

về những sự kiện trọng đại, những con cá lớn,

những trận đánh, những cuộc đấu sức hay vợ lão.

Bây giờ lão chỉ mơ về các vùng đất,

về những con sư tử trên bờ biển.

Chúng nô đùa như những chú mèo con trong hoàng hôn; lão yêu chúng như yêu thằng bé.

Lão không bao giờ mơ về thằng bé.

Lão chợt thức giấc,

nhìn ánh trăng bên ngoài cánh cửa để ngỏ rồi giũ quần mặc vào.

rồi đi lên đường đánh thức thằng bé. Lão rùng mình vì cái lạnh ban mai.

Nhưng lão biết lão sẽ còn run mãi cho đến lúc tay chèo làm lão ấm lên.

Cánh cửa ngôi nhà thằng bé sống không khóa,

lão mở rồi khẽ đưa đôi chân trần bước vào.

Thằng bé ngủ trên chiếc giường nhỏ trong phòng ; và ông lão có thể nhìn rõ nó.

Lão nhẹ nhàng nắm lấy một bàn chân, giữ cho đến khi thằng bé thức giấc,

quay lại nhìn lão.

Nó đang ngái ngủ, lão nói, “ông xin lỗi”.

Đấy là việc mà một người đàn ông phải làm

Họ xuống đường đến lều ông lão và suốt dọc đường, trong bóng tối,

nhiều người đi chân trần, vác buồm ra thuyền.

Ông ngủ có ngon không?