Many Possible Futures. With Renato Nicolini

ÇOKLU OLASI GELECEKLER

Burada çember üstüne çember çizersiniz

ve bu da sonsuza kadar gider,

Grande Raccordo Anulare uzunluk olarak sonsuzdur,

durmanıza gerek kalmadan sürekli devam edebilirsiniz.

Roma futbol takımının yerleşkesini geçtik.

Kaptanın Torrino'daki evine yakındır

ama Grande Raccordo Anulare'den yerleşkeyi görmek neredeyse imkânsızdır

ve Grande Raccordo Anulare'yi çevreleyen şehri de öyle...

Burada birçok aydınlatma dükkânı olduğu,

gelinlik dükkânları

ve başka dükkânlar olduğu doğru

ama yürüyebileceğiniz başka mahalleler de mevcut

hem de baştan sona...

Kırsal kesime kadar...

Birçok araba da var tabii.

Yani, bu bölgedeyken

şehri sadece hayal edebilirsiniz.

Etrafında yürürken...

Ama burası şehre ait bir bölge

çünkü burası aslında Roma'da düzenlenen olimpiyatların bir sonucu.

1960 senesine hazır olmak için

kısa sürede yapmışlar, değil mi?

Ama insanlar o zamanlarda

yaşanacak etkinliğin büyüklüğünü düşünmüşler,

olimpiyatların, Roma'ya katabileceği şeyleri düşünmüşler.

O zamanlarda bu etkinliğe hazırlanmak için

"Ne yapacağız?" demişler.

"Roma'yı çevreleyen devasa bir otoyol yapalım."

Ama yolu yaptıkları dönemde

bu bölgede hiçbir şey yokmuş,

bağlantı yolları falan yokmuş.

Grande Raccordo Anulare ile kesişen konsül caddeleri

şehrin giriş noktaları olarak görev görmüş

ama Grande Raccordo Anulare'ye dair

çemberin mutlak olması dışında

başka hiçbir plan ya da tasarım anlayışı yok.

Mutlak bir çember.

Grande Raccordo Anulare bir çember

ama mükemmel bir çember olup olmadığını kim bilebilir ki?

Grande Raccordo Anulare'nin merkezinin nerede olduğunu kim bilebilir?

Bir kağıt alıp hesaplamaları yapmak ilginç olabilirdi.

Bu devasa otoyolun merkezi nerede?

Ya da nasıl bir pergelle çizildi?

Grande Raccordo Anulare'nin yaratıcısı Gra adında bir mühendisti

belki o da bu soruyu düşünmüş

ve bir pergel alıp Roma'yı çevreleyen bir daire çizmiştir.

Çember oldukça güçlü bir semboldür.

Bir çemberden daha güzel ne olabilir ki?

Roma'daki St. Peter's'ın kubbesi

ya da Domato Bramante'nin yaptığı Montorio'daki St. Peter's,

sanırım Montorio'daki mabedin kubbesiydi.

Mabet aslında oldukça küçük,

neredeyse bir oyuncak gibi.

Oradaki asıl kubbe

mabedi çevreleyen çemberin üstündekidir,

yani sonsuz bir kubbe elde edilmiştir

ve gökkubbe, gökkubbeyi yansıtır.

Bu düşünceden yola çıkarak

Bramante'nin bir öğrencisi olan

mühendis Gra'nın bu yolu yaparken

devasa bir kubbe yaratma fikri olduğunu söyleyebiliriz,

Tanrı'ya methiyeler dizen bir marş gibi,

bir şeye atfedilmiş olmalı...

Ya da bir bağlam içinde düşünülmüş olmalı.

Peki bu bağlam neydi?

1950 senesinde

Başkan Mao Tse-Tung Pekin'e girer,

Çin Kızıl Ordusu'nun başındadır

ve ilk yaptığı şey

Pekin'in duvarlarını yıktırmak olmuştur,

böylece kırsal kesimdeki halk,

ki Mao'nun Çin rejiminde o kesim devrimci kesimdi,

halk böylece şehre girebilecekti.

Ama sonra tam tersi yaşandı, değil mi?

Şehirde yaşayanlar kırsal kesime kaçtı.

Roma'daysa...

Roma'nın duvarları Aurelianus Surları'dır

ve şehrin bugünkü boyutlarına göre oldukça küçük kalmışlardır.

Nüfus yoğunluğu yüksek ama alan çok küçük...

Ve aslında pek de duvar niteliğinde olmayan

bir duvar inşa etmişler, neredeyse görünmez diyebiliriz.

Neden böyle acaba?

Grande Raccordo Anulare'yi yayan olarak geçmeye çalışın.

Günümüzde şehir öyle bir hâl aldı ki

tamamen arabalarla çevrilmiş durumda.

Roma'yı tanımlayan şey artık bu kentsel yapısı olmuş durumda.

Hatta politikacılar Roma'dan bahsederken,

Mesela Alemanno şöyle demişti, "Romanları benim tepemden alıp

Grande Raccordo Anulare'nin dışına gönderin."

Bu kavramı Veltroni yaratmış olabilir.

"Grande Raccordo Anulare'nin dışı."

Grande Raccordo Anulare şehrin sonudur.

Aslında öyle de değildir,

mesela Roma futbol takımının kaldığı yerleşke

Grande Raccordo Anulare'nin dışında kalır.

Bu mantığa göre onlar da birer "çingene"

ya da Roman oluyorlar.

Ama bahsi geçen bu duvarlar

antik kentin pek de işine yaramamış.

Düşmanlar tarafından hep aşılmışlar,

tıpkı şu anda modern şehirde de olduğu gibi.

60 bölü 3.14...

600... 1.

9 eksi 8.

2 ve 860...

286, 12.

Ama formül bu olmayabilir.

Dairenin alanı yarıçap çarpı 3.14, değil mi?

Yanılıyorum sanırım, çevre uzunluğu farklı bir şeydi...

Pekâlâ, bu utanç verici oldu.

Evet, merhaba.

Nasılsın?

Çemberin çevre uzunluğundan

yarıçap hesaplamasını biliyor musun? Ben hatırlayamadım da.

Bir film çekimi için Grande Raccordo Anulare'de

tur atıyoruz da.

Grande Raccordo Anulare'nin çevre uzunluğu 60 kilometre.

Yarıçapını öğrenmek istiyorum.

Çevre uzunluğu bölü?

Çarpı Pi mi? Tamam, doğru bilmişim o zaman.

Yani, 60 bölü 3.14.

60 kilometre bölü 3.14.

Evet.

Yani, 3.14'e bölmüyoruz...

Çevre uzunluğu...

Neyi 60'la bölüyoruz?

Pi çarpı iki, yani 6.28, tamam, budur o zaman.

Tamamdır, siz ne yapıyorsunuz? Yemek mi yiyorsunuz?

Tamam...

Anladım. Yarıçapı hesaplarken, çevre uzunluğu verilirse

onu Pi sayısının ikiyle çarpılmış hâline bölüyoruz.

Bravo.

Gördün mü? Çalışmak işe yarıyormuş bak.

Pekâlâ, Giovanni.

Kendine iyi bak. Görüşürüz.

Yanlış yapıyormuşuz.

Sonuç ondan yanlış çıkmış.

-O kaç yaşında? -Şu anda... Ortaokul için...

Yakında ortaokul diplomasını alacak.

1997 senesinde doğmuştu.

Eylül ayında 14 yaşına girecek.

Şu anda 13 yaşında.

Yani, 60'ı 6.28'e bölüyormuşuz.

Ama tam ikna olmuş sayılmam.

2010 senesinde

bir Grande Raccordo Anulare daha inşa edeceklerdi

ve bu yol Alemanno'nun romanlarını, Roma'lı futbolcuları da kapsayacaktı...

Çevre uzunluğu 110 kilometre civarı olacaktı.

Tam emin değilim.

60 kilometre, saatte 4 kilometre hızla giderseniz

burayı yayan bir şekilde 15 saatte yürüyebilirsiniz demektir.

Ama bu pek de mümkün değil

çünkü yani nerede yürüyeceksiniz ki?

Yani, örneğin, yanımızdan birçok araba hızla geçiyor.

15 saat...

Gece karanlığına kalmamak için

sabahın ilk ışıklarıyla yola çıkmanız gerekir

yoksa arabalar size çarpar ve bir kenara atar.

Bana göre burada yürümenin en iyi yolu

Grande Raccordo Anulare'nin kenarlarından yürümektir,

ki bu da çevre uzunluğunu arttırır,

70 ya da 80 kilometreye kadar çıkar.

Saatte 4 kilometre yol katederseniz,

Olimpiyat atletleri daha hızlıdır tabii ama yine de

bu hızı korumak da

yolun tam olarak döşenmediği yerlerde

ya da olukların veya drenajların olduğu yerlerde

oldukça zor olacaktır.

Çocuksu dünya ile de birçok benzerlik kurulabilir.

Çocuk şarkıları, Lewis Carroll...

Alice, beyaz tavşanı Grande Raccordo Anulare'de takip etse

başına neler gelebileceğini

kimse tahmin edemezdi.

Diğer bir ihtimal de

kamp malzemeleri ile gelmek

ve Grande Raccordo Anulare'yi tek seferde geçmeye çalışmak olurdu,

böylece eve dönmeye gerek kalmazdı.

Kısa bir gezi gibi...

Ama bu da en azından bir hafta sürerdi.

Yanınızda birkaç tane çorap,

iç çamaşırı, yedek kıyafet falan getirmeniz gerekirdi.

İsteseniz bunu yapabilirdiniz ama...

Su olur muydu acaba,

ya da yol kenarı çeşmeleri?

Tabii bunun için çok detaylı bir plan gerekirdi.

Sonuç olarak Grande Raccordo Anulare şehrin boyutlarını belirleyen

ama aynı zamanda şehrin de içinde kalan bir yer oldu.

O yüzden şu soruya dönmek istiyorum.

Burayı neden inşa ettiler? Sebebi neydi?

Belki de mühendisle alakalı bir durumdur, mühendisin adı Gra'ydı

ve bu da onun sanatsal bir dokunuşuydu,

tıpkı Michelangelo gibi...

Sanatçılar işlerini imzalarlar, Michelangelo, ismiyle imza atardı.

Raffaello da Raffaello diye imza atardı

ama Mühendis Gra imza atmaya ihtiyaç duymadı

çünkü o GRA'yı inşa etti.

Onun buradaki imzası

Grande Raccordo Anulare'de kullanılan malzeme kadar dayanıklıdır,

katran ve asfalttan yapılmadır.